1. Podstawowe sposoby wyboru pozycji

Program Norma daje użytkownikowi dużą swobodę w kwestii sposobu wyboru pozycji dołączanych do kosztorysu. Podstawowy sposób polega na przechodzeniu przez kolejne, coraz bardziej szczegółowe spisy treści od grup katalogowych poczynając poprzez katalogi, rozdziały, tablice, do konkretnych pozycji.

Sposób ten, podobnie jak i kolejny, polegający na rozwijaniu lub zwijaniu kolejnych gałęzi drzewa katalogów, jest wszystkim z Państwa doskonale znany, więc tylko dla porządku omówię pokrótce poniższą ilustrację.

Rys.1. Okno wyboru pozycji katalogowej

Na Rys.1. widzimy okno wyboru pozycji. Tu zostało ono zorganizowane tak, aby były widoczne trzy pola. Z numerem 1 – pole główne, w którym pojawiają się kolejne spisy treści. Poruszanie się po tym polu polega na tym, że przesuwamy pasek na żądaną grupę, katalog, rozdział, tabelę czy pozycję i klawiszem ENTER lub za pomocą podwójnego kliknięcia dokonujemy wyboru (wchodzimy w głąb struktury). Gdy chcemy wrócić na wyższy poziom, musimy użyć klawisza Esc lub kliknąć na najwyższy wiersz z symbolem <..>. Pole numer 1 występuje zawsze.

Za pomocą ikony w lewym górnym rogu ekranu możemy włączyć pole nr 2, które zawiera drzewo katalogów. Poprzez rozwijanie kolejnych gałęzi tego drzewa możemy nawigować po całej strukturze katalogów i w rezultacie dotrzeć do potrzebnej pozycji.

Kolejnym oknem na ekranie jest widoczne u dołu okno numer 3, zawierające część opisową katalogów. Wywołujemy je sąsiednią ikoną . Zawartość tego okna zmienia się wraz ze zmianą poziomu w oknach 1 lub 2 służących do wyboru. Pojawiają się w nim odpowiednio: część ogólna katalogu, założenia szczegółowe do rozdziału albo wyszczególnienie robót do tablicy. Dzięki temu kosztorysant, który niezbyt dobrze zna katalogi może podjąć bardziej trafną decyzję podczas wyboru.

Omawiając podstawowe sposoby wyboru pozycji muszę wspomnieć jeszcze o jednym.

Często zdarza się, że wprowadzamy kilka pozycji z tej samej tabeli, kilkanaście z tego samego rozdziału lub w ogóle poruszamy się w obrębie jednego katalogu. Irytująca byłaby wówczas konieczność wielokrotnego pokonywania całej drogi wyboru od grupy katalogów do pozycji. Aby tego użytkownikowi zaoszczędzić, autorzy programu przygotowali na pasku narzędziowym ikonę z symbolem pinezki. Gdy znajdujemy się na odpowiadającym nam poziomie, do którego chcemy wracać przy wyborze kolejnych pozycji (np. rozdziału czy tabeli) wystarczy zaznaczyć ten poziom za pomocą ikony – pinezki (zmieni ona wówczas symbol z leżącej na wbitą ) i nie będziemy musieli przechodzić wszystkich poziomów. Możemy też widoczną obok ikony strzałką rozwinąć pole poziomów i zaznaczyć ten, do którego chcemy wracać (Rozwinięte pole poziomów z zaznaczonym poziomem 3, dzięki czemu program będzie rozpoczynał wybór kolejnej pozycji od poziomu tablicy, widzimy na Rys.1.).

Tyle gwoli przypomnienia kwestii podstawowych. Przejdźmy teraz do głównego tematu tego opracowania.

2. Wybór pozycji przez podanie podstawy wyceny

Gdy kosztorysant dostaje „ślepy kosztorys” i ma na jego podstawie stworzyć ofertę, to najwygodniejszą metodą wprowadzania pozycji jest wybór przez numer. Tymczasem tu niekiedy bywa kłopot, bo nie zawsze wiadomo, jaki ma być format numeru pozycji. Dodatkowo - przedmiar, który otrzymaliśmy od zamawiającego mógł być sporządzony programem innym niż Norma i sposób oznaczania katalogów nie musi być identyczny jak w naszym programie. Teraz jednak nie jest to dla użytkowników Normy żaden problem. Program rozumie wszystkie najczęściej spotykane sposoby oznaczania katalogów. A gdyby ktoś z Państwa spotkał się z oznaczeniem na tyle nietypowym, że Norma go nie zrozumie, to poprosimy o informację i natychmiast mailem zwrotnym prześlemy odpowiednie uzupełnienie.

Na pasku narzędziowym okna wyboru katalogów znajduje się pole edycyjne Znajdź.

Jego podstawową funkcją jest umożliwienie wyboru przez numer. Wygląda to w ten sposób, że wpisujemy do niego znaną nam podstawę wyceny i naciskamy ENTER. Jeżeli wpisana przez nas podstawa wyceny istnieje, to program od razu wprowadzi wybraną pozycję do kosztorysu. Wpisywanie całej podstawy wyceny w formacie zgodnym ze wszystkimi zasadami może być jednak trochę uciążliwe, bo proszę sobie wyobrazić wpisanie: TZKNBK XXIII 0205-01. Po pierwsze długie, po drugie łatwo się pomylić. Żeby oszczędzić Państwu irytacji, opracowaliśmy mechanizmy, które pozwalają aby program mógł się domyślić o co chodzi na podstawie zapisu uproszczonego. Dla wspomnianej przed chwilą pozycji może to być np. z-23 205-1 lub z-23 205 1. Zamiast 20 znaków mamy tylko 10.

Nie można natomiast wpisać ciurkiem z-232051 ani z232051, gdyż program nie będzie w stanie odgadnąć, które cyfry należą do numeru tablicy, a które kolumny. Wykorzystane tu mechanizmy to:

• uproszczone oznaczenie katalogu,
• pominięcie zera wiodącego w numerze tabeli,
• pominięcie zera wiodącego w numerze kolumny.

Zastosowanie uproszczonych oznaczeń katalogów w istotny sposób ułatwia wybór przez numer. Podstawowa zasada jest tu prosta. Dla wszystkich katalogów typu KNR możemy odrzucić skrót KNR, pozostawiając tylko oznaczenie liczbowe. Wszystkie katalogi KNR wydane przez WACETOB mają w swoim oznaczeniu liczbowym zamiast kreski literę w (np. 2w02). Wszystkie katalogi KNNR mają oznaczenie kn- i odpowiedni numer (np. KNNR nr 2 będzie miał oznaczenie kn 2 a KNNR nr 3 WACETOB oznaczamy knw3) . Katalogi TZKNBK (popularnie zwane PKZ) oznaczamy z- i numer arabski zamiast rzymskiego. Katalogi KNP oznaczamy p- i odpowiedni numer.

Te uproszczenia, które przedstawiłem, to tylko najprostsze z możliwych.

Poniżej zamieszczamy przykłady wszystkich rodzajów katalogów i dopuszczalne (zrozumiałe dla programu) sposoby ich oznaczania. Na czerwono oznaczono oznaczenia firmowe danych katalogów, a na czarno odpowiadające im zamienniki.

Należy dodać, że wielkość liter nie ma tu znaczenia.

Wspomniałem już, że możemy pomijać zera wiodące w numerach tablic i kolumn i w rezultacie postać tekstu, który musimy wpisać (aby program odszukał właściwą pozycję) może być bardzo prosta.

Mechanizm wyszukiwania pozycji przez podanie podstawy wyceny daje jednak jeszcze jedną bardzo wygodną dla użytkownika możliwość. Przedstawiam ją poniżej.

3. Sposób mieszany wyboru pozycji

Niektórzy z użytkowników, pracujący wcześniej na innych programach, przyzwyczaili się do metody wprowadzania pozycji przez podstawę z wykorzystaniem faktu, że odpowiednik naszego pola Znajdź jest podzielony na trzy lub cztery części. Są to: Pole katalogu, pole tabeli i pole kolumny. Pole tabeli może być podzielone na pole rozdziału i pole numeru kolejnego tabeli w rozdziale.

Jeżeli teraz w pole katalogu wpiszemy numer katalogu i naciśniemy ENTER, to kursor przejdzie do pola rozdziału lub tabeli i tak dalej. Głównym przyzwyczajeniem jest tu posługiwanie się klawiszem ENTER. Cóż, kierujemy się zasadą, że „Klient nasz Pan”, więc wyszliśmy naprzeciw tym przyzwyczajeniom. Nie mogliśmy jednak pozbawić naszych „starych” użytkowników możliwości działania zgodnie z nabytymi przez nich przyzwyczajeniami.

W rezultacie powstało rozwiązanie, które oprócz tego, że jest proste, to daje dodatkowe, wygodne możliwości.

Obecnie w Normie wyboru pozycji przez podanie podstawy wyceny można dokonać tak, jak zostało to opisane w p.2 czyli przez wpisanie podstawy (pełnej lub uproszczonej) w pole Znajdź i naciśnięcie ENTER. Można też jednak postąpić tak, jak gdyby pole to było podzielone na kilka części.

Przedstawię to krok po kroku na przykładzie:

1. W pole Znajdź wpisuję oznaczenie katalogu (pełne lub uproszczone).

Rys.2. Krok pierwszy

2. Naciskam ENTER i ...

Rys.3. Krok drugi

Program w tym momencie rozpoznał uproszczone oznaczenie katalogu i zamienił je na pełne (2-02 na KNR 2-02). Jednocześnie przed kursorem została dodana spacja, aby użytkownik nie musiał już tego robić.

3. Wpisuję numer rozdziału.

Rys.4. Krok trzeci

4. Naciskam ENTER i ...

Rys.5. Krok czwarty

Program dodał brakujące zero wiodące do numeru rozdziału i czeka na numer tablicy w rozdziale.

5. Wpisuję numer tablicy w rozdziale. Tu nie mogę pominąć początkowego zera, bo tak naprawdę jest to zero środkowe.

Rys.6. Krok piąty

UWAGA: Kroki 3 - 5 możemy połączyć w jeden i wpisać od razu 0202 a następnie przejść do:

6. Naciskam ENTER i ...

Rys.7. Krok szósty

Program dodaje znak ‘-‘ będący separatorem pomiędzy numerem tablicy i numerem kolumny i czeka na numer kolumny.

7. Wpisuję numer kolumny (może być bez zera wiodącego).

Rys.8. Krok siódmy

8. Naciskam ENTER i program przechodzi do pytań związanych z wprowadzeniem pozycji do kosztorysu takich jak ewentualny wybór wariantu i określenie obmiaru. Wybór pozycji został dokonany.

Być może niektórzy z Państwa odnieśli wrażenie, że to procedura żmudna i skomplikowana. Nieprawda. To tylko ja to tak rozwlekle opisałem i za chwilę wyjaśnię dlaczego.

A teraz przedstawię to samo, tylko szybciej:

2-02 [ENT] 2 [ENT] 02 [ENT] 2 [ENT] i już mamy pozycję.

 

lub

 

2-02 [ENT] 0202 [ENT] 2 [ENT] i już mamy pozycję.

Prawda, że proste?

Teraz należy wyjaśnić pojęcie sposób mieszany. Otóż proszę zwrócić uwagę na widoczne na rysunkach 2 - 8 fragmenty okien ze spisem katalogów. Wraz z każdym naciśnięciem klawisza ENTER następuje zmiana w widoku spisu katalogów. Następuje wejście w głąb. Dzięki temu w dowolnym momencie możemy przejść od metody wyboru przez numer do metody wyboru przez spis treści. Na przykład - wiemy, że potrzebna nam robota znajduje się w którejś z tablic rozdziału 02 w KNR nr 2-02, ale nie wiemy w której.

Możemy wykonać cztery pierwsze kroki z opisanych wyżej i rozpoczynamy przeglądanie kolejnych spisów treści (tablic i kolumn).

4. Wybór pozycji przez słowa kluczowe

Kolejną metodę wyboru pozycji katalogowej w programie Norma zastosujemy, gdy wiemy, co ma być zrobione, ale nie wiemy, w jakim katalogu, czy rozdziale takich robót szukać. Można oczywiście pracowicie przeglądać spisy treści i po omacku szukać tego, co jest nam potrzebne, ale jest to żmudne i czasochłonne.

Należy w takiej sytuacji skorzystać z mechanizmu wyszukiwania za pomocą słów kluczowych.

Gdy zamiast podstawy wyceny wpiszemy w okno Znajdź fragment nazwy robót np. „więźba”, to program przeszuka wszystkie katalogi i pozaznacza te pozycje, w opisie których to słowo występuje. W zależności od ustawienia za pomocą ikony konfiguracji wyszukiwania uzyskamy różne sposoby prezentacji wyników.

Rys.9. umiejscowienie ikony „konfiguruj wyszukiwanie”

Po kliknięciu na ikonę konfiguracji zobaczymy okno dialogowe:

Rys.10.Ustawienia parametrów wyszukiwania

Gdy zaznaczymy opcję Pojedynczo, to wyszukiwanie zakończy się po znalezieniu pierwszej pozycji, której opis zawiera wpisany przez nas tekst.

Gdy zaznaczymy Lista, to program będzie szukał, aż znajdzie określoną przez nas ilość wyników. Po znalezieniu wyświetli je w postaci listy. Jeżeli żadna z nich nam nie odpowiada, a program jeszcze nie przeszukał wszystkich katalogów, to możemy nacisnąć znajdujący się u dołu listy przycisk Następne... . Zaznaczenie opcji Pokaż wszystkie znalezione spowoduje, że wyszukiwanie zakończy się dopiero po sprawdzeniu wszystkich katalogów, a na liście znajdą się wszystkie pozycje bazy katalogowej, które zawierają szukany tekst.

Rys.11.Lista znalezionych pozycji ze słowem „więźba”

Z prawej strony pola Znajdź znajduje się jedna z trzech ikon , lub . Jeżeli klikniemy na strzałkę znajdującą się z prawej strony ikony, to uzyskamy trzyelementową listę,

Rys.12. Wybór zakresu wyszukiwania

która umożliwia nam zmianę przeszukiwanego obszaru. Znaczenie poszczególnych ikon jest następujące:

- przeszukane zostaną jedynie elementy bieżącego poziomu, czyli jeżeli jesteśmy w spisie rozdziałów KNR nr 2-02, to przeszukane zostaną tylko tytuły rozdziałów tego katalogu.

- przeszukany zostanie jedynie obszar wewnątrz aktualnie zaznaczonego elementu, czyli jeżeli zaznaczyliśmy rozdział 02 w KNR nr 2-02, to zostaną przeszukane tytuły tablic tego rozdziału wraz z opisami wszystkich pozycji.

- przeszukane zostaną wszystkie tytuły tablic i opisy pozycji w całej bazie katalogowej programu

Kolejnego wyboru dokonujemy zaznaczając, czy chcemy przeszukiwać bazę katalogów (wówczas musimy zaznaczyć ), czy też bazy cenowe (wówczas musimy zaznaczyć ).

Mam nadzieję, że wyjaśniłem Państwu wszelkie wątpliwości związane z różnymi sposobami wprowadzania pozycji do kosztorysu w programach Norma. Jeżeli to mi się nie udało, to bardzo proszę o pytania.