O tym, na czym polega kosztorysowanie zgodne z warunkami FIDIC zamieszczono już kilka artykułów na naszych łamach. W tym numerze pisze o tym dr inż. Janusz Kulejewski w artykule "Warunki kontraktowe FIDIC a kalkulacja kosztorysowa robót inżynieryjno - budowlanych". Dlatego w tym miejscu wspomnę na ten temat bardzo krótko. Główną uwagę poświęcę zagadnieniu wykorzystania programu Norma Pro do celu wyliczenia cen jednostkowych i wartości pozycji przedmiaru robót.

Otóż , jak już zapewne zdążyli się Państwo zorientować z licznych publikacji, podstawowe dokumenty przetargowe przy kontraktach zawieranych zgodnie z warunkami FIDIC to : specyfikacja techniczna, rysunki i przedmiar robót. Przedmiar robót jest to wykaz podstawowych zakresów robót przewidzianych do wykonania w ramach kontraktu. Roboty wchodzące w skład każdego z punktów przedmiaru grupuje zamawiający według własnego uznania. Ich zakres jest określony specyfikacją robót oraz rysunkami. Nie wolno jednak przy tym zapomnieć, że planując roboty określone w tych dokumentach trzeba cały czas mieć na względzie zasady sztuki budowlanej. Dlatego też trzeba bardzo uważnie przestudiować dokumentację oraz zapoznać się z warunkami terenowymi na miejscu planowanej inwestycji.

Pomińmy kwestię : "W jaki sposób powstaje przedmiar robót ?". Nieistotne jest z punktu widzenia kosztorysanta, który ma za zadanie wycenić pozycje przedstawionego przedmiaru robót, czym kierował się zamawiający, wybierając taki a nie inny sposób grupowania robót. Istotne jest jedynie to, jakie roboty i jakie ich ilości kryją się pod każdym z punktów. Oprócz analizy dokumentacji i sprawdzenia warunków terenowych w miejscu inwestycji, trzeba zdawać sobie sprawę z zasad wynikających ze sztuki budowlanej. Zamawiający nie musi pisać w specyfikacji, że tynki zewnętrzne trzeciej kondygnacji wymagają zastosowania odpowiedniego rusztowania. O tym musi wiedzieć wykonawca, a jeżeli zapomni, to nie będzie mógł domagać się wynagrodzenia za roboty, których nie przewidział, a które były niezbędne do prawidłowego wykonania całości inwestycji.
Dlatego praca kosztorysanta jest w tym przypadku bardzo odpowiedzialna i tym samym wymaga zastosowania odpowiednich narzędzi.

Autorzy programu Norma Pro postanowili dostosować program do wymagań tych użytkowników, którzy już się zetknęli z kontraktami według warunków FIDIC lub też zetkną się z nimi w najbliższej przyszłości.
Wersja 4.05 programu posiada w opcjach ogólnych kosztorysu rozszerzoną możliwość wyboru rodzaju tworzonego dokumentu. Dodane zostało hasło "Kosztorys wg FIDIC":

Rys. 1. Wybór rodzaju kosztorysu

Wybranie tego rodzaju kosztorysu spowoduje następujące zmiany w interfejsie programu:

1. W widoku "zestawienie wprowadzonych pozycji" pojawią się rubryki : Lp., Nr spec., Podstawa, Opis, J.m., Ilość i Wartość.

Rys. 2. Nagłówek widoku "wprowadzone pozycje".

2. Pojawi się ikona wprowadzania pozycji przedmiaru robót.
3. Ikona wprowadzania pozycji przyjmie funkcję wprowadzania pozycji składowych:

Rys. 3. Ikony przydatne podczas tworzenia kosztorysu wg FIDIC.

Dalsze postępowanie powinno przebiegać według następującego schematu:
Wykorzystując ikonę wprowadzania pozycji przedmiaru, wprowadzamy do kosztorysu wszystkie pozycje z przekazanego przez zamawiającego przedmiaru robót. Po naciśnięciu ikony pojawia się okno,

Rys. 4. Okno wprowadzania pozycji przedmiaru robót.

w którym wpisujemy jako podstawę, numer specyfikacji technicznej opisującej pozycję przedmiaru. W pole opis pozycji wpisujemy tekst opisu. Wypełniamy też pola "j.m." i "obmiar". Następnie zaznaczamy kolejno każdą z wprowadzonych pozycji i za pomocą ikony wprowadzania pozycji składowych wprowadzamy pozycje kosztorysowe, tworząc kosztorys częściowy, opisujący roboty przewidziane dla danej pozycji przedmiaru robót. Pozycje składowe są zwyczajnymi pozycjami kosztorysowymi i podlegają wszystkim, przewidzianym dla nich zasadom. Należy jednak pamiętać aby była włączona funkcja wyboru miejsca wstawienia pozycji. (rys. 2).

Rys. 5. Wprowadzone pozycje przedmiaru robót.

Dzięki wykorzystaniu mechanizmu obsługi pozycji scalonych został osiągnięty efekt natychmiastowego wyliczania wartości pozycji przedmiaru po każdorazowym wprowadzeniu pozycji składowej. Wartości wszystkich pozycji dołączonych do danej pozycji przedmiaru są sumowane i w rezultacie dają wartość pozycji przedmiaru. Wartość ta z kolei jest dzielona przez obmiar i w ten sposób uzyskujemy kwotę określającą cenę jednostkową pozycji przedmiaru. Ponieważ przez cały czas tworzenia kosztorysu istnieje bezpośredni związek pomiędzy pozycjami przedmiaru i pozycjami składowymi, jakakolwiek zmiana w pozycji składowej przenosi się natychmiast na wartość i cenę jednostkową pozycji przedmiaru.

Rys. 6. Pierwsza pozycja przedmiaru robót rozpisana na pozycje składowe.

Mechanizmy zastosowane w programie Norma Pro do tworzenia kosztorysów służących do wyceny robót przy kontraktach realizowanych zgodnie z warunkami FIDIC pozwalają zrealizować podstawowy cel, jakim jest określenie wartości i cen jednostkowych dla wszystkich pozycji przedmiaru robót, a jednocześnie kosztorysy cząstkowe, złożone z pozycji składowych stanowią dokładną i czytelną dokumentację sposobu wyliczenia tych wartości.