W poprzednim numerze naszego kwartalnika "Buduj z Głową" (3/2003) zamieściliśmy uaktualnienie Normy Pro do wersji 4.03. W wersji tej pojawiła się całkowicie nowa funkcja, pozwalająca użytkownikowi w prosty sposób wprowadzać do pozycji kosztorysowych zmiany i uzupełnienia wynikające z założeń ogólnych i szczegółowych w danym katalogu. Obecnie rozszerzamy funkcje wprowadzania pozycji z katalogów o kolejne udogodnienie.
Jest to wyświetlanie komunikatów specjalnych podczas wprowadzania pozycji. - Przed wstawieniem do kosztorysu pozycji, która wymaga ręcznego wpisania elementu R, M lub S, albo która wymaga komentarza związanego z jej statusem prawnym lub z innych powodów wskazane jest zwrócenie szczególnej uwagi kosztorysanta na tę pozycję, na ekranie pojawia się komunikat informujący o tym, co należy zrobić lub na co zwrócić uwagę.
W czasach, gdy pracując nad kosztorysem trzeba było starannie przeglądać książkowe wydanie katalogu, niebezpieczeństwo przeoczenia uwag wymienionych w założeniach lub pod tablicą było znacznie mniejsze. Dziś, gdy dane normatywne są automatycznie pobierane przez program z dołączonej do niego bazy katalogowej, rzadko kto zadaje sobie trud dokładnego studiowania części opisowej katalogów. Efekty takiego działania mogą być niekiedy niemiłe. Dlatego też zespół pracujący nad bazą katalogową do programu NORMA rozpoczął uzupełnianie informacji (które program pobiera z katalogów) o komunikaty specjalne.
Ich znaczenie i funkcjonowanie najlepiej będzie przedstawić na przykładach.

Przykład 1.

W KNR nr 0-15 "Pokrycia dachowe. Uzupełnienia do KNR 2-02 Rozdział 05" (wydanie IGM Warszawa 1996) pod tablicą 0522 - "Pokrycia dachów blachami profilowanymi (trapezowymi), powlekanymi, mocowanymi do łat drewnianych za pomocą wkrętów samogwintujących" znajduje się uwaga:

2) Zużycie blach trapezowych należy kalkulować każdorazowo zgodnie ze zużyciem rzeczywistym

Aby zapobiec możliwości , że kosztorysant zapomni uwzględnić wartość blachy, program przed pytaniem o obmiar poinformuje użytkownika o tej konieczności wyświetlając komunikat z odpowiednią treścią. Użytkownik nie ma możliwości, żeby go nie zauważyć bo program nie przejdzie do dalszych działań dopóki fakt przeczytania komunikatu nie zostanie potwierdzony przyciskiem "OK".
Poinformowana w ten sposób osoba opracowująca kosztorys wie już, że musi wprowadzić do pozycji konkretny rodzaj blachy trapezowej wraz z określeniem zużycia

Rys.1. Komunikat przypominający o konieczności wprowadzenia elementu R, M, S

Wśród materiałów wymienionych w tabeli nie występuje blacha trapezowa. Istnieje więc realne niebezpieczeństwo, że wprowadzając do kosztorysu pozycję z tej tabeli można pominąć materiał "blacha trapezowa". W rezultacie wartość kosztorysu zostanie zaniżona i być może wygramy przetarg, ale cóż z tego jeżeli do wykonanej pracy trzeba będzie dopłacić.

Przykład 2.

Jako załącznik do Dziennika Ustaw nr 114 z roku 2000 ukazały się katalogi KNNR przeznaczone do tworzenia kosztorysów inwestorskich. Do wydania tego wkradły się błędy różnego rodzaju, najczęściej wynikające z pomyłek osoby, która przepisywała tekst. W kilku przypadkach są to błędy rażące, mające zasadniczy wpływ na wartość wprowadzanej pozycji. Na przykład w tablicach 0113 i 0218 katalogu KNNR nr 1 podano jako jednostkę obmiaru "m3" zamiast "m2".

Rys.2. Tabela z erratą do KNNR nr 1

Problem polega na tym, że nie ukazała się dotychczas w Dzienniku Ustaw poprawiona wersja tych katalogów a więc stanowią one obowiązujący akt prawny. Zespół autorski, który opracował katalogi KNNR opracował wprawdzie erratę do nich ale została ona opublikowana w broszurce wydanej przez OWEOB "Promocja" bez nadania poprawkom w niej zawartych rangi prawnej. Status prawny erraty wyraźnie określają jej autorzy we wprowadzeniu:

"[...]
Ośrodek Wdrożeń Ekonomiczno-Organizacyjnych Budownictwa PROMOCJA Sp. z o.o. współautor załączników nr 2 i 3 [...] otrzymał z Ministerstwa Infrastruktury Departamentu Architektury i Budownictwa zbiorczą erratę do załącznika nr 1 w/w rozporządzenia zawierającego bazę KNNR-ów.
Errata poprawia błędy, które występują w obowiązujących KNNR-ach zamieszczonych w wydaniu urzędowym (Dz.U. nr 114 z 2001 r. poz. 1195 - załączniki) W części dotyczy ona również przedruku jaki został wykonany przez naszą firmę wspólnie z firmą Orgbud-Serwis.
Errata niniejsza nie ma mocy obowiązującej dla kosztorysów inwestorskich opracowywanych w ramach zamówień publicznych do chwili ukazania się jej w stosownym akcie prawnym.
Materiał ten można wykorzystywać we wszystkich przypadkach, w których opracowujący kosztorysy stosują normy nakładów rzeczowych z bazy KNNR na zasadzie wzajemnych uzgodnień Dotyczy to w szczególności kosztorysów ofertowych, powykonawczych, a także inwestorskich z obszaru poza zamówieniami publicznymi.
[...]"

Sytuacja jest więc taka, że prawo mówi co innego a zdrowy rozsądek co innego. Którą z tych dwóch sprzecznych ze sobą wersji powinniśmy przyjąć za słuszną przy wprowadzaniu danych do bazy katalogowej ? Przyjęliśmy wersję zdroworozsądkową tam, gdzie błędy są ewidentne i wersję zgodną z literą prawa tam, gdzie błędy mają niewielki wpływ na wartość pozycji. Użytkownik powinien jednak być o tym poinformowany chociażby z tego względu, żeby umiał wyjaśnić wątpliwości inwestora. Funkcję takiej informacji spełnia w tym przypadku komunikat:

Rys.3. Komunikat o statusie prawnym tabeli 0113 KNNR nr 1

Widzimy też, że oprócz komunikatu o stanie prawnym znajduje się w pokazanym oknie informacja o podstawie rozliczania transportu humusu. Takich i tego typu komunikatów jest wiele. Poniżej pokażemy kilka z nich. Wszystkie występują w KNNR nr 1.

Rys.4. Komunikat do tablicy 0110 i 0111

Komunikaty zostały wprowadzone, gdyż mechanizm automatycznej modyfikacji pozycji przedstawiony Państwu w poprzednim kwartale nie byłby w stanie zadziałać w opisanych wyżej przypadkach. Niestety jaszcze nie wszystko można całkowicie zautomatyzować.
Niestety? A może na szczęście? Przynajmniej mamy pracę.

Kończąc, proszę i przypominam, że każdy list, każdy telefon i każdy e-mail od Państwa to możliwość lepszego dopasowania programu do potrzeb użytkowników.