Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Nowości w programach Norma i Norma Pro. Nietypowe dane w katalogach normatywnych i jak sobie z nimi radzić

Opisywane w naszych artykułach technicznych nowe funkcje w programach Norma i Norma Pro są wynikiem stałej współpracy z użytkownikami oraz analizy katalogów normatywnych. Okazuje się, że w katalogach można znaleźć jeszcze wiele ciekawostek, które są bardzo trudne do wykorzystania w większości programów do kosztorysowania. Jest to zrozumiałe w przypadku katalogów powstałych przed dwudziestu laty, gdy kosztorysy były tworzone ręcznie i kosztorysant mógł wpisać do formularza na co tylko przyszła mu ochota. Okazuje się jednak, że współczesne katalogi też mogą sprawiać kłopoty.

Weźmy na przykład

 

rozdział drugi w KNR nr 0-25 ( IGM Warszawa ) wydanym w roku 2000.

 

Mamy tam tablicę 0201, która nie zawiera norm, a tylko współczynniki.

 

WSPÓŁCZYNNIKI DO WYLICZENIA PRAKTYCZNEGO ZUŻYCIA FARBY NA 1 m2 POWIERZCHNI
Tablica 0201
Grupa wyrobów Współczynniki do wyliczenia praktycznego zużycia farby
konstrukcje pełnościenne konstrukcje kratowe konstrukcje szkieletowe i ażurowe
pędzel, wałek natrysk bezpow. pędzel, wałek natrysk bezpow. pędzel, wałek
A - 1,75 - 2,05  
B 1,75 (1,75) 1,95 (1,95) 1,86 (1,86) 2,10 (2,10) 1,80 (1,80)
C 1,40 (1,30) 1,68 (1,50) 1,50 (1,40) 1,80 (1,65) 1,60 (1,45)
D 1,35 (1,30) 1,60 (1,45) 1,45 (1,35) 1,65 (1,60) 1,55 (1,45)
E 1,80 (1,80) 2,05 (2,05) 1,85 (1,85) 2,15 (2,15) 1,90 (1,90)
F 1,45 (1,38) 1,65 (1,60) 1,55 (1,45) 1,85 (1,70) 1,65 (1,60)
G 1,40 (1,37) 1,65 (1,53) 1,50 (1,38) 1,69 (1,62) 1,65 (1,42)
H 1,25 1,42 1,28 1,53 1,35
I 1,28 1,48 1,35 1,58 1,38
J 1,30 1,50 1,40 1,60 1,50
K 1,35 1,55 1,38 1,65 1,60
Uwaga: w nawiasach podano współczynniki do wyliczenia zużycia dla drugiej warstwy tej samej farby.

 

Zużycie praktyczne wyrobu na 1 m2 powierzchni jest iloczynem zużycia teoretycznego (dm3/m2) podanego w Karcie Katalogowej przez producenta farby i współczynnika odczytanego z tablicy, odpowiedniego do kształtu konstrukcji i metody aplikacji.

 

Grupy wyrobów:

A - farby krzemianowe,

B - farby przeciwkorozyjne jednoskładnikowe o grubości do 25 mm

C - farby przeciwkorozyjne jednoskładnikowe o grubości od 26 do 70 mm

D - farby przeciwkorozyjne jednoskładnikowe o grubości powyżej 70 mm

E - farby przeciwkorozyjne dwuskładnikowe o grubości do 25 mm

F - farby przeciwkorozyjne dwuskładnikowe o grubości od 26 do 70 mm

G - farby przeciwkorozyjne dwuskładnikowe o grubości powyżej 70 mm

H - międzywarstwy i emalie cienkopowłokowe jednoskładnikowe

I - międzywarstwy i emalie cienkopowłokowe dwuskładnikowe

J - międzywarstwy i emalie tiksotropowe jednoskładnikowe

K - międzywarstwy i emalie tiksotropowe dwuskładnikowe

I teraz powstaje problem polegający na tym, że gdy weźmiemy np. tabelę 0202 to widzimy :

 

MALOWANIE PĘDZLEM LUB WAŁKIEM

 

 

  Wyszczególnienie robót:  
  1. Przygotowanie farby. Wstępne próby techniczne.
2. Wyrobienie wolnych krawędzi, szwów spawalniczych.
3. Malowanie.
4. Kontrola warunków w trakcie aplikacji.
5. Nadzór techniczny.
6. Kontrola-jakości powłoki.
Nakłady na 100 m2 Tablica 0202
Lp. Wyszczególnienie Jednostki miary
oznaczenia
Rodzaje elementów
symbole
eto
rodzaje zawodów, materiałów i maszyn cyfro-
we
litero-
we
konstrukcje
pełnościenne
konstrukcje
kratowe
konstrukcje
szkieletowe
a b c d e 01 02 03
Wyroby jednoskładnikowe
01 391 Robotnicy - grupa I 149 r-g 20,00 23,00 25,00
Razem 149 r-g 20,00 23,00 25,00
20 - Farby z tablicy 0201 grupy: A, B, C, D, H, J 066 dm3 zużycie wg tabl. 0201
rubr. 02 rubr. 04 rubr.06
21 - Rozcieńczalniki 147 % 5% w stosunku do ilości farby
70 39512 Samochód dostawczy (1) 148 m-g 0,10 0,10 0,10
Wyroby dwuskładnikowe
01 391 Robotnicy - grupa I 149 r-g 22,00 25,00 27,00
Razem 149 r-g 22,00 25,00 27,00
20 - Farby z tablicy 0201 grupy. E, F, G, I, K 066 dm3 zużycie wg tabl. 0201
rubr. 02 rubr. 04 rubr.06
21 - Rozcieńczalniki 147 % 5% w stosunku do ilości farby
70 7039512 Samochód dostawczy (1) 148 m-g 0,10 0,10 0,10

 

Załóżmy, że mamy pomalować wałkiem 150 m2 konstrukcji pełnościennej. Normy R i S odczytamy wprost z tablicy 0202 i mnożąc je przez obmiar uzyskamy nakłady. Lecz niestety normę zużycia farby musimy wyliczyć sami w ten sposób, że odczytamy z karty katalogowej farby teoretyczne zużycie w dm3 / m2. Następnie w zależności od rodzaju farby wybierzemy właściwy współczynnik z tablicy 0201 i dopiero uzyskany iloczyn wstawimy jako normę do pozycji. Może być jeszcze gorzej, gdy producent zamiast teoretycznego zużycia podaje teoretyczną wydajność (co zdarza się częściej). Wówczas na podstawie wydajności musimy wyliczyć zużycie i dopiero je przemnożyć przez odpowiedni współczynnik, aby uzyskać normę praktycznego zużycia.

Jak widać z powyższego, wprowadzanie do kosztorysu pozycji według rozdziału 02 katalogu KNR nr 0-25 zdecydowanie spowalnia proces kosztorysowania.

 

Okazuje się jednak, że zastosowanie specjalnych mechanizmów wprowadzonych do programów Norma i Norma Pro pozwala ominąć te niedogodności. Opracowany specjalnie do takich celów system pytań pomocniczych pozwala na wprowadzanie tych pozycji tak samo szybko, jak wszystkich innych.

 

Po wybraniu pozycji 0202-01 uzyskamy na ekranie widok pola z pytaniami pomocniczymi.

 

Rys. 1. Wybór farby

 

Możemy teraz wybrać, czy chcemy podać wydajność czy teoretyczne zużycie farby. W zależności od tego jakiego rodzaju informacją dysponujemy, dokonujemy odpowiedniego wyboru i program zapyta nas o rodzaj konkretnej farby i (w tym przykładzie) o jej wydajność w m2 / dm3.

 

Rys. 2. Wprowadzenie informacji o wydajności farby

 

Wyboru dokonujemy z przedstawionej listy, a wydajność wpisujemy w przeznaczone do tego celu okno. Na podstawie tych danych program dokona odpowiednich obliczeń i do pozycji kosztorysowej zostanie wprowadzona norma już w prawidłowej, odpowiedniej do dalszych operacji kosztorysowych postaci.

W rezultacie zostanie stworzona pozycja kosztorysowa, w której norma zużycia farby będzie iloczynem przewidzianego dla tego rodzaju farb współczynnika z tabeli 0201 (tu 1.4) i odwrotności podanej przez producenta wydajności (tu 1/12 = 0.083). Norma rozcieńczalnika została przyjęta jako 5 % normy farby, co uzyskano mnożąc wartość 1.4 przez 0.05.

 

Rys. 3. Pozycja KNR nr 0-25 0202-01

 

Przedstawiony przykład pokazuje, że dokładnie analizując katalogi nakładów rzeczowych można jeszcze bardziej uprościć życie kosztorysanta, dając mu jednocześnie całkiem nowe możliwości.

 

Gatunkowo drobniejszy, chociaż dosyć istotny jest kolejny przykład.

Kosztorysując roboty ziemne, często zapominamy o konieczności uwzględnienia należności za czyszczenie nawierzchni dróg z ziemi wyniesionej na protektorach kół.

 

W założeniach ogólnych do KNR nr 2-01 jest to ujęte w punkcie 2.8.3.

 

2.8.3 Do nakładów na roboty ziemne z transportem kołowym po drogach o nawierzchni utwardzonej należy stosować dodatkowe nakłady robocizny (robotnicy - grupa I) za oczyszczanie nawierzchni dróg lub ulic z ziemi wynoszonej na protektorach kół przy wyjeżdżaniu z wykopów. Wielkości nakładów dodatkowych zależne są od kategorii gruntu w wykonywanym wykopie i wynoszą:

  • 2,40 r-g/100 m3 przewożonego gruntu I-II kategorii
  • 3,15 r-g/100 m3 przewożonego gruntu III-IV kategorii i gruntów skalistych.

Dodatki te stosować należy niezależnie od sposobu załadunku gruntów w wykopie (mechanicznie lub ręcznie), niezależnie od stopnia ich wilgotności oraz niezależnie od odległości transportu mas ziemnych po drogach i ulicach o nawierzchniach utwardzonych wymagających oczyszczenia.

 

Jednak brak tej informacji w tabelach katalogowych powoduje, że wielu kosztorysantów może ją przeoczyć, a ci którzy o niej pamiętają muszą tworzyć pozycję niekatalogową. Aby sprawę uprościć dodaliśmy do KNR nr 2-01 nową tablicę. W rezultacie wchodząc w spis pozycji katalogu widzimy:

 

Rys. 4. Dodatkowy rozdział w KNR nr 2-01

 

Dzięki takiemu rozszerzeniu katalogu można wprowadzać do kosztorysu nakłady na czyszczenie nawierzchni z błota i gliny tak samo jak każdą inną pozycję.