Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Wykorzystanie kolumn "Dodatek za ..." z tabel katalogów normatywnych w systemie automatycznej modyfikacji pozycji w programie Norma Pro

Opisywałem już w "Buduj z Głową" nr 03/2003 mechanizm automatycznej modyfikacji pozycji na podstawie danych z założeń ogólnych do katalogu i założeń szczegółowych do rozdziału. Wprowadzenie tego mechanizmu zostało bardzo przychylnie przyjęte przez użytkowników programu Norma, szczególnie, że w tej chwili została już nim objęta większość najpopularniejszych katalogów, a co kwartał przybywa nowych.

Zastosowany przez autorów programu mechanizm modyfikacji okazał się na tyle elastyczny, że postanowiliśmy rozszerzyć jego zastosowanie o automatyczne wykorzystanie danych z kolumn "Dodatek za ...". Na czym to polega i jakie korzyści daje użytkownikowi przedstawię na przykładzie tablic 0118 i 0207 z KNR nr 2-02.

Pierwsza z tych tablic opisuje zużycie czynników produkcji budowlanej na wykonanie słupów i filarków międzyokiennych z cegły budowlanej pełnej. Pierwszych 14 kolumn zawiera normy na wykonanie słupów prostokątnych o różnych wymiarach, a 15-ta podaje dodatek do robocizny za wykonanie słupów wielobocznych i okrągłych. Dotychczas, gdy istniała potrzeba określenia kosztu takiej roboty, należało wybrać odpowiednią kolumnę z tabeli (odpowiadającą wymiarom wykonywanego słupa) i utworzyć z niej pozycję określającą nakłady na wykonanie słupa prostokątnego. Następnie wybrać kolumnę 15-ą i utworzyć z niej pozycję "Dodatek za wykonanie słupów wielobocznych i okrągłych" z takim samym obmiarem jak pozycja właściwa. W rezultacie uzyskiwaliśmy w kosztorysie dwie pozycje:

 

Rys. 1. Dodatek jako nowa pozycja

 

Wykorzystując nowe mechanizmy można to zrobić tak, że po wybraniu pozycji KNR 2-02 0118-08 zobaczymy okno wyboru możliwych modyfikacji:

 

Rys. 2. Wybór dodatku

 

Gdy zaznaczymy, że chcemy zastosować dodatek za wykonanie słupów wielobocznych lub okrągłych, pojawi się okno wyboru pozwalające doprecyzować naszą robotę. Możemy określić, że wykonujemy słupy okrągłe. W rezultacie powstanie pozycja kosztorysowa postaci:

 

Rys. 3. Pozycja z dodatkiem

 

Jak widać, ta pozycja ujmuje nakłady zawarte poprzednio w dwóch pozycjach, ma bardziej precyzyjny opis i co istotne, została wprowadzona do kosztorysu szybciej i łatwiej niż poprzednio.

 

Na przykładzie pozycji 0118 przedstawiłem prosty mechanizm działania funkcji dodatków.

 

Teraz pokażę jeszcze jak funkcja ta działa w przypadku, gdy wartość dodatku zależy od różnicy pomiędzy wartością założoną przez autorów katalogu a wartością rzeczywistą. W przypadku tablicy 0207 parametrem takim jest grubość ściany.

I znowu, tak jak poprzednio, moglibyśmy najpierw wybrać pozycję zasadniczą, a następnie wybrać pozycję określającą dodatek za odstępstwo od standardowej grubości ściany. Tu jednak, w pozycji dodatkowej, trzeba będzie podać nie tylko obmiar (którym nadal pozostaje ta sama powierzchnia ściany), ale również krotność wynikającą ze stosunku różnicy grubości do założonego kwantu . Uzyskamy dwie pozycje :

 

Rys. 4. Dwie pozycje określające grubość ściany

 

W pozycji zawierającej dodatek musieliśmy wstawić krotność ujemną, gdyż chcieliśmy, aby prawidłowo zostały policzone nakłady na wykonanie ściany o grubości 10 cm, a tablica przewiduje jako podstawową grubość 12 cm.

 

Zastosowanie mechanizmu dodatków uprości tu znakomicie nasze działanie i skróci wydruk. Po wyborze pozycji 0207-05 uzyskamy zapytanie:

 

Rys. 5. Określenie grubości ściany

 

Aby dodatek został prawidłowo policzony musimy jedynie podać rzeczywistą grubość ściany, niezależnie od tego czy jest większa, czy mniejsza od 12-u centymetrów. Program automatycznie przeliczy normy i wprowadzi do kosztorysu pozycję wynikową:

 

Rys. 6. Jedna pozycja z określeniem grubości ściany

 

Jak widzimy, uzyskaliśmy wydruk nie tylko krótszy, ale też bardziej przejrzysty. Zamiast dwóch pozycji, z których opis pierwszej podaje nieprawdziwą informację, że wykonaliśmy ścianę o grubości 12 cm, którą następnie (zgodnie z opisem drugiej pozycji) zmniejszyliśmy o 2 cm, czego można się domyślić z wielkości "krotności", uzyskaliśmy jedną pozycję, której opis precyzyjnie i jasno mówi, że wykonaliśmy ścianę o grubości 10 cm, a jednocześnie uzupełnienie podstawy o numer pozycji 0207-07 informuje sprawdzającego o tym dlaczego wartości norm są inne niż w katalogowej pozycji 0207-05.

 

Opisany tu mechanizm i wynikające z niego korzyści bardzo dobrze widać np. przy wprowadzaniu pozycji KNR nr 2-02 824-01:

 

Rys. 7. Dodatki do pozycji KNR nr 2-02 0824-01

 

Jak widać do pozycji tej można zastosować dwa dodatki. Jeden za zapuszczenie olejem i zapastowanie i drugi za ułożenie pasa o odmiennej barwie. Aby zastosować obydwa, dotychczas musieliśmy wprowadzić do kosztorysu trzy pozycje wg KNR nr 2-02 0824-01, 0824-03 i 0824-04. W tej chwili wystarczy wybrać pozycję 0824-01 i w oknie modyfikacji zaznaczyć, że chcemy zastosować wybrane dodatki. Program automatycznie utworzy pozycję sumaryczną.

 

Dodatkową korzyść z wprowadzenia tego mechanizmu możemy zaobserwować na przykładzie pozycji 0110-01 z KNR nr 2-01.

 

Rys. 8. Dodatek za dalszy transport

 

Widzimy tu, że do kolumny tej należy stosować dodatek z kolumny 04 w sytuacji, gdy wywóz odbywa się na odległość większą niż 2 km. Oprócz jednak konieczności wstawiania dodatkowej pozycji do kosztorysu mamy tu dodatkowy kłopot wynikający z konieczności przeliczania obmiaru.
Załóżmy, że wywozimy 50 m3 dłużyc na odległość 5 km. W pozycji wg kolumny 0110-01 podajemy obmiar 50 m3. Natomiast w pozycji wg kolumny 0110-04 musimy dodatkowo określić krotność:

 

krotność = (5-2) / 0,5 = 6

 

gdyż dodatkowe normy w kolumnie 04 odnoszą się do każdego 0,.5 km ponad 2 km. W programach, które nie umożliwiają określania krotności można wstawiać współczynniki do norm lub też mnożyć obmiar, co chociaż matematycznie słuszne, wygląda dziwnie i na pierwszy rzut oka jest niezrozumiałe.
Stosując mechanizm automatyzacji dodatków unikamy możliwości popełnienia związanych z tym błędów a jednocześnie zapis pozycji staje się przejrzysty i oczywisty.

 

Wprowadzenie opisanego tu mechanizmu jest kolejnym krokiem na wybranej przez firmę Athenasoft drodze ku ciągłemu ułatwianiu pracy kosztorysanta i mogę obiecać, że nie ostatnim.