Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Przetarg ograniczony wczoraj i dziś

Przetarg ograniczony znany jest z ustawy o zamówieniach publicznych od wielu lat.
Jednak kolejne zmiany ustawy i wreszcie nowe Prawo zamówień publicznych dokonywały jego modyfikacji. Celem tych modyfikacji były zarówno uproszczenia procedur, jak i dostosowanie do właściwych przepisów dyrektyw Unii Europejskiej. Ostatnie dostosowanie obowiązujące od 2 marca 2004r. zawiera najbardziej uproszczoną z dotychczasowych formę stosowania tego trybu.
Jej uproszczenie, jak wskazuje obserwacja treści ogłoszeń zamieszczonych w Biuletynie Zamówień Publicznych, nie do końca jest jasne dla zamawiających, a dalszy przebieg postępowań pokaże czy i dla wykonawców.
Przetarg ograniczony po ostatniej modyfikacji to tryb udzielenia zamówienia, w którym wykonawcy (w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu) składają wnioski o dopuszczenie do udziału w przetargu, a oferty mogą składać wykonawcy zaproszeni do składania ofert.

To pozornie bardzo proste ustalenie sprawia bardzo dużo problemów interpretacyjnych. Moim zdaniem wynikają one z dwóch powodów:

  • z przyzwyczajeń z przeszłości
  • i niewiary obu stron w tak dużą przyznaną im ustawą samodzielność na pierwszym etapie postępowania.

Z przyzwyczajeń z przeszłości, bo w przetargu ograniczonym w wersji z ustawy o zamówieniach publicznych (Dz.U. z 1994r. nr 76, poz.344 z póżn.zm.) w okolicznościach przewidzianych do zastosowania tego trybu, zamawiający w pierwszym etapie postępowania zapraszał do zgłoszenia zainteresowania udziałem w przetargu początkowo - wszystkich znanych dostawców i wykonawców, o od 2001 roku - poprzez publiczną publikację ogłoszenia.
Zarówno w pierwszej jak i drugiej wersji ustawy dostawca i wykonawca był prowadzony przez zamawiającego, jak sporządzić dokument, będący jego zgłoszeniem do przetargu.

Nowe Prawo zamówień publicznych od 2 marca 2004r. wprowadziło w tym zakresie istną rewolucję. Otóż czytając uważnie przepisy ustawy należy dojść do wniosku, że wykonawcy chcąc brać udział w przetargu ograniczonym muszą sami sporządzić formularze wniosków. Jak sporządzić te wnioski, jakie załączyć dokumenty wykonawcy powinni się dowiedzieć z treści ogłoszenia, a nie np. z formularza wniosku przygotowanego dla nich przez zamawiającego.
Obserwując poczynania zamawiających w tym zakresie widać, że nie bardzo wierzą oni w intencje ustawodawcy. Trudno oceniać na tym etapie wykonawców, bo jeszcze chyba w niewielu postępowaniach składano wnioski, ale ocena wielu zamawiających wskazuje, że nie wierzą oni iż bez ich pomocy wykonawcy poradzą sobie ze sporządzeniem wniosku.
W ustawie ani w aktach wykonawczych do ustawy nie ma informacji o zezwoleniu, aby zamawiający mógł swoje wymagania w zakresie sporządzania przez wykonawców wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przedstawiać w innej formie niż w treści ogłoszenia.
Stąd (zdaniem piszącego) za niezgodne z przepisami ustawy należy uznać praktyki oszczędnego formułowania warunków i odpowiadających im dokumentów w ogłoszeniu i odsyłanie wykonawców do Formularza wniosku, który można pozyskać lub zakupić w siedzibie zamawiającego.
Dla zamawiających jest więc teraz czas na nauczenie się precyzyjnego określania w treści ogłoszenia wymagań, a dla wykonawców ich odczytywania i samodzielnego sporządzania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu.
Wydaje się to być szczególnie trudne, gdyż wykonawcy będą musieli sięgnąć niejednokrotnie do aktów wykonawczych do ustawy, aby sporządzić wymagane oświadczenia i pozyskać dokumenty w formie i treści zgodnej z obowiązującymi przepisami.

Terminy składania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu określone w art.49 ustawy ustalone zostały w zależności od progu dotyczącego wartości szacunkowej zamówienia.

DLA ZAMÓWIEŃ, KTÓRYCH WARTOŚĆ ZAMÓWIENIA NIE PRZEKRACZA WYRAŻONEJ W ZŁOTYCH RÓWNOWARTOŚCI 60 000 euro
termin ten nie może być krótszy niż 15 dni od dnia ogłoszenia.

DLA ZAMÓWIEŃ, KTÓRYCH WARTOŚĆ ZAMÓWIENIA PRZEKRACZA WYRAŻONĄ W ZŁOTYCH RÓWNOWARTOŚĆ 60 000 euro
termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym nie może być krótszy niż 37 dni od dnia przekazania Prezesowi Urzędu ogłoszenia o zamówieniu.

Jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 5.000.000 euro, a dla dostaw lub usług - 130.000 euro, termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym nie może być krótszy niż 37 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.

Jeżeli zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia, zamawiający może, w przypadku zamówień, których wartość przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 60.000 euro, wyznaczyć krótszy termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym, jednak nie krótszy niż 15 dni. W takim przypadku ogłoszenia przekazuje się, odpowiednio do wartości zamówienia Prezesowi Urzędu faksem lub za pomocą formularza umieszczanego na stronie internetowej Urzędu, a Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich - faksem lub drogą elektroniczną.

Wykonawcy zainteresowani udziałem w przetargu ograniczonym muszą więc złożyć do zamawiającego we wskazanym terminie wypełniony wniosek zawierający wymagane przez zamawiającego dokumenty potwierdzające spełnianie warunków (ich niespełnienie skutkuje wykluczeniem wykonawcy z postępowania). Warunki stawiane wykonawcom i dokumenty potwierdzające ich spełnienie muszą odpowiadać tym samym wymaganiom, które dotyczą warunków i dokumentów składanych w przetargu nieograniczonym.
Do wniosku nie załącza się propozycji dotyczących warunków wykonania zamówienia przez wykonawcę.

Aby zostać zaproszonym do złożenia oferty, wykonawca musi spełnić wymagania określone we wniosku oraz zostać zaproszony przez zamawiającego.
Wybór wykonawców dopuszczonych do udziału w postępowaniu odbywa się według określonych w ogłoszeniu warunków. Wraz z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w przetargu wykonawca musi złożyć oświadczenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, a jeżeli zamawiający żąda dokumentów potwierdzających spełnienie warunków, - również te dokumenty.

Zamawiający w ogłoszeniu określa również liczbę wykonawców, którzy zostaną zaproszeni do składania ofert (nie mniejszą niż 5 i nie większą niż 20). W sytuacji, gdy liczba wykonawców jest większa niż określona w ogłoszeniu, zamawiający zaprasza do składania ofert wykonawców, którzy otrzymali najwyższą ocenę spełniania tych warunków, a gdy liczba spełniających warunki jest mniejsza zamawiający zaprasza wszystkich wykonawców spełniających te warunki.

W omawianym trybie można wyróżnić dwie fazy postępowania: kwalifikację wykonawców do składania ofert na podstawie wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu, a następnie zaproszenie zakwalifikowanych wykonawców do składania ofert i wybór oferty najkorzystniejszej.
Jeżeli wykonawca nie zostanie zaproszony do złożenia oferty, może poprzez zadanie pytania wyjaśnić przyczynę i w przypadku, gdy stwierdzi, że postępowanie zamawiającego narusza zasady określone we wniosku o dopuszczenie do udziału do przetargu i tym samym jego interes prawny, może wnieść PROTEST i zażądać zaproszenia. Podobnie może postąpić w przypadku otrzymania informacji o wykluczeniu z postępowania z powodu niespełnienia warunków udziału.

Wraz z zaproszeniem do składania ofert zamawiający przekazuje wykonawcy specyfikację istotnych warunków zamówienia oraz wskazuje dzień i miejsce opublikowania ogłoszenia o zamówieniu. Ustawa nie określa, że specyfikację można przekazać odpłatnie.

W specyfikacji istotnych warunków zamówienia zamawiający nie podaje opisu warunków udziału w postępowaniu, opisu sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków oraz informacji o oświadczeniach i dokumentach, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu, gdyż oceny spełniania tych warunków dokonał na etapie po złożeniu wniosków.

Terminy składania ofert w przetargu ograniczonym określone w art.52 ustawy ustalone zostały w zależności od progu dotyczącego wartości szacunkowej zamówienia.

DLA ZAMÓWIEŃ, KTÓRYCH WARTOŚĆ ZAMÓWIENIA NIE PRZEKRACZA WYRAŻONEJ W ZŁOTYCH RÓWNOWARTOŚCI 60 000 euro
termin ten nie może być krótszy niż 7 dni od dnia przekazania zaproszenia do składania ofert.

DLA ZAMÓWIEŃ, KTÓRYCH WARTOŚĆ ZAMÓWIENIA PRZEKRACZA WYRAŻONĄ W ZŁOTYCH RÓWNOWARTOŚĆ 60 000 euro
termin składania ofert nie może być krótszy niż 40 dni od dnia przekazania zaproszenia do składania ofert.

Zamawiający, w przypadku o którym mowa wyżej, może wyznaczyć termin składania ofert nie krótszy niż 26 dni, jeżeli informacja o tym zamówieniu została zawarta we wstępnym ogłoszeniu informacyjnym dotyczącym zamówień planowanych w ciągu 12 miesięcy, przekazanym co najmniej na 52 dni przed dniem przekazania ogłoszenia o zamówieniu Prezesowi Urzędu, a w przypadku gdy wartość zamówienia przekracza dla dostaw lub usług wyrażoną w złotych równowartość kwoty 130 000 euro, a dla robót budowlanych 5 000 000 euro - Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich. Jeżeli zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia, zamawiający może wyznaczyć krótszy termin składania ofert, z tym, że termin ten nie może być krótszy niż 10 dni.

Wszystkie pozostałe wymagania dotyczące sporządzenia oferty, wadium, weryfikacji i oceny ofert, protestów i odwołań oraz zawarcia i wykonania umowy określone w ustawie obowiązują również w przetargu ograniczonym.

Istotną informacją, która czyni ten tryb mniej korzystnym dla wykonawców są ustalenia art.96 ust.2 ustawy w zakresie jawności dokumentacji z postępowania i informacji o pozostałych uczestnikach postępowania. Otóż w tym trybie wykonawcy nie mogą sprawdzić prawidłowości postępowania zamawiającego w zakresie dopuszczenia do udziału w postępowaniu innych wykonawców niż siebie aż do czasu wyboru oferty najkorzystniejszej lub unieważnienia postępowania. Wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu są bowiem (jako załączniki do protokołu) jawne dopiero po wyborze oferty najkorzystniejszej lub unieważnieniu postępowania.

Zamawiający zgodnie z art.24 ust.1 i 2 ustawy wyklucza z postępowania wykonawców nie spełniających określonych we wniosku warunków udziału w postępowaniu. O wykluczeniu z postępowania zamawiający zawiadamia tylko wykonawców, których to dotyczy, podając uzasadnienie faktyczne i prawne. Pozostali wykonawcy mogą dowiedzieć się jedynie komu zamawiający wysłał specyfikację istotnych warunków zamówienia, jeśli zapoznają się z protokołem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego DRUK ZP-1/PO - część szczegółowa pkt 12. Nie mogą jednak obejrzeć wniosków, bo są one na tym etapie niejawne. Tym samym wykonawcy skutecznie (tj. po ewentualnej procedurze odwoławczej) wykluczeni z postępowania, zostaną praktycznie pozbawieni możliwości sprawdzenia prawidłowości postępowania zamawiającego w pierwszej fazie przetargu.
Należy wiedzieć również, że do dnia składania wniosków, zamawiający nie wie kto je złoży, nie ma też w ustawie procedury zadawania pytań do treści ogłoszenia, a w przypadku uwzględnionego protestu na treść ogłoszenia - zamawiający, aby ogłoszenie zmienić musi postępowanie unieważnić i ogłosić od nowa. W związku z tym, aż do terminu składania wniosków wykonawcy nie będą mogli dowiedzieć się o ewentualnych pytaniach i protestach składanych przez innych niż oni sami wykonawców zainteresowanych tym postępowaniem.

W dziale "Formularze i protokoły budowlane" mogą Państwo znaleźć Instruktażowy wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przetargowym, który może ułatwi Państwu przygotowanie własnych dokumentów.