Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Naprawa tarasu - studium przypadku

Podchodząc do naprawy tarasu trzeba wiedzieć, jakie zjawiska występują w poszczególnych warstwach konstrukcji i czym mogą się one objawiać. Dodatkowo różne przyczyny mogą objawiać się podobnymi uszkodzeniami, np. próba naprawy warstwy użytkowej przez skucie odpadających płytek i wykonanie nowej okładziny może być jedynie kosztowną lekcją dla inwestora.
 

Bardzo starannie należy diagnozować przyczyny uszkodzeń, z uwzględnieniem poprawności wykonania przyległych elementów (np. ocieplenia przyległych ścian i ścian pod okapem), poprawności obsadzenia drzwi tarasowych (i to nie tylko tych prowadzących na połać, ale również tych w zewnętrznych ścianach pod połacią). Może się zdarzyć, że niezauważenie błędów w wykonaniu ww. elementów spowoduje nieskuteczność naprawy, nawet gdy zostaną usunięte wszystkie warstwy aż do płyty konstrukcyjnej.
 

PRZYKŁAD
 

Tego typu sytuacja dotyczyła tarasu o powierzchni prawie 33 m². Taras miał dość nietypową konstrukcję z balustradą pełną. Odwodnienie stanowił punktowy wpust. Trzy przyległe ściany były ocieplone; w jednej z nich znajdowały się drzwi wejściowe na połać tarasu. Warstwą użytkową były płytki ceramiczne.
 

Problem stanowiło zawilgacanie strefy podłogi w pomieszczeniu przy drzwiach wejściowych (fot. 1). Zjawisko to było tak intensywne, że na istniejących płytkach zdecydowano się wykonać izolację podpłytkową (w momencie jej wykonywania nie było wiadomo, jaki jest pierwotny układ warstw tarasu) i ponownie wykonać okładzinę. Jako że podejrzewano także nieszczelność samego wpustu, podczas prac wykuto go i ponownie obsadzono i uszczelniono. Nie rozwiązało to jednak problemu. Cały czas miała miejsce destrukcja wewnętrznej powierzchni progu prowadzącego na taras oraz uszkodzenia posadzki znajdującej się w pomieszczeniu.

 

fot. 1 - Zawilgocenia strefy przy progu drzwi na taras

 

Pierwszą odkrywkę wykonano przy progu drzwiowym. Skuto płytkę połaci oraz płytkę znajdującą się bezpośrednio przy stolarce. Stwierdzono obecność dwóch warstw płytek. Pod pierwszą znajdowało się uszczelnienie zespolone (szlam) ułożone bezpośrednio na drugiej warstwie płytek. Pod pierwotną warstwą płytek nie stwierdzono uszczelnienia podpłytkowego; jedynie w strefie dylatacji przy progu stwierdzono taśmę uszczelniającą wklejoną na szlam. Wilgotność kleju pod drugą warstwą płytek wynosiła powyżej 10%. Podłożem pod płytki był jastrych dociskowy o grubości 10 cm. Jego powierzchnia pod zdjętą płytką była mokra (wilgotność 10-12% masowo).
 

Pod jastrychem dociskowym stwierdzono warstwę grubej folii z tworzywa sztucznego, ułożonej na zakład i wywiniętej na próg.
 

Pod warstwą folii znajdowała się termoizolacja z polistyrenu ekspandowanego (płyty frezowane). Charakterystyczne było niestaranne ułożenie płyt na krawędzi oraz zastosowanie bezpośrednio przy progu wełny mineralnej (fot. 2). Była ona przewidziana najprawdopodobniej jako ocieplenie miejsca montażu stolarki drzwiowej. Wełna ta była całkowicie mokra; z odkrywki dał się wyczuć zapach stęchlizny.

 

fot. 2 - Niczym nie zaizolowane wypełnienie wełną mineralną przestrzeni pod ościeżnicą

 

Usunięcie fragmentu płyt termoizolacyjnych wykazało, że termoizolacja znajdowała się w wodzie (fot. 3).To tłumaczy, dlaczego zarówno termoizolacja z płyt polistyrenowych jak i wełna bezpośrednio przy progu była mokra.

 

fot. 3 - Spodnia płyta termoizolacyjna i wełna mineralna znajdowała się w wodzie

 

Jako że na połaci stwierdzono obecność stojącej wody, przerwano dalsze pogłębianie odkrywki, aby nie dopuścić do uszkodzenia warstwy wodochronnej i zalania pomieszczenia poniżej.
 

Stwierdzony układ warstw był ewidentnie niewłaściwy. Podstawowym błędem był brak izolacji podpłytkowej. Warstwa folii ułożona pomiędzy jastrychem a termoizolacją absolutnie nie może być traktowana jako hydroizolacja. Dopiero bitumiczną izolację ułożoną na płycie konstrukcyjnej można traktować jako hydroizolację. Potwierdza to obecność wody stojącej w warstwach połaci - na hydroizolację międzywarstwową (na płycie stropowej) zastosowano wysokiej jakości masę KMB. Dla stwierdzonego układu hydroizolacja zamiast na górze (na poziomie płytek) znajdowała się na dole (na poziomie stropu) i tworzyła coś w rodzaju niecki zdolnej do zakumulowania określonej ilości wody.
 

Prace naprawcze musiały polegać na całkowitym usunięciu wszystkich warstw (do płyty konstrukcyjnej) i ponownym wykonaniu połaci.
 

Ze względu na konieczność zachowania pierwotnego wyglądu i układu konstrukcyjnego (taras z powierzchniowym odprowadzeniem wody - warstwa użytkowa z płytek) przyjęto następujący układ warstw:

  • okładzina ceramiczna (33*33 cm, szerokość spoin 7-8 mm),
  • uszczelnienie zespolone (elastyczny szlam uszczelniający),
  • jastrych dociskowy (grubość min. 5 cm),
  • warstwa rozdzielająca (2* folia z tworzywa sztucznego o grubości min. 0,4 mm),
  • termoizolacja (XPS układany w dwóch warstwach lub z frezowanymi krawędziami, łączna grubość jak w dokumentacji projektowej - 13 cm),
  • izolacja międzywarstwowa i paroizolacja (samoprzylepna membrana bitumiczna - min. 1 warstwa lub polimerowo-bitumiczna masa typu KMB - gr. 3-4 mm),
  • warstwa spadkowa.

Układ ten pozwolił także na wyeliminowanie kondensacji międzywarstwowej w połaci tarasu.
 

Stwierdzony na podstawie diagnostyki stan połaci (obecność kilku centymetrów wody w warstwach tarasu – fot. 3), uniemożliwiający częściowe wykonanie jakichkolwiek prac naprawczych, został w całości potwierdzony podczas prac rozbiórkowych. Z połaci usunięto kilkaset litrów wody (fot. 4).

 

fot. 4 - Połać podczas prac demontażowych - łącznie usunięto kilkaset litrów wody

 

Stwierdzono także inne błędy przy wykonaniu progu drzwiowego (fot. 5). Należy podkreślić, że miały one bezpośredni wpływ na zawilgocenie progu drzwiowego od wewnątrz (fot. 1).

 

fot. 5 - "Uszczelnienie" progu drzwiowego

 

Drugą przyczyną zawilgocenia progu od wewnątrz było błędnie wykonane połączenie balustrady pełnej z progiem drzwiowym (fot. 6). Izolacja powinna tworzyć szczelną wannę wywiniętą na ściany tak, aby niemożliwa była penetracja wody w warstwy powyżej górnej krawędzi hydroizolacji.

 

fot. 6 - Połączenie z balustradą pełną i "uszczelnienie" progu drzwiowego

 

Liczne błędy stwierdzono również przy dylatacji strefowej przy ścianie ocieplanej, takie jak:

  • przyklejenie cokolika na warstwę tynku,
  • zastosowanie w strefie cokolika płyty gipsowo-kartonowej (!!!),
  • zbyt niskie wywinięcie izolacji międzywarstwowej na ścianę.

To wszystko nie tłumaczyło jednak obecności tak dużej ilości wody w połaci.
 

Rzeczywistą przyczyną była woda wypływająca na połać spod ocieplenia ścian po intensywnych opadach (fot. 7), co było skutkiem błędnego wykonania obróbek blacharskich dachu oraz zadaszenia samego tarasu.

 

fot. 7 - Główna przyczyna pojawienia się wody w połaci - woda wypływająca spod
ocieplenia ścian po intensywnych opadach

 

Typowa technologia uszczelnienia dylatacji brzegowej przy ścianie ocieplanej (rys. 1) nie gwarantowała zabezpieczenia przed wodą spływającą pod termoizolacją ściany. Wymagało to zmodyfikowania technologii prac naprawczych.

 

 

1 – ściana;

2 – termoizolacja;

3 – warstwa zbrojąca;

4 – gruntownik pod (5) – opcjonalny (jeżeli przewiduje to producent masy dylatacyjnej);

5 – elastyczna masa dylatacyjna (silikonowa, poliuretanowa);

6 – sznur dylatacyjny;

7 – zaprawa spoinująca;

8 – okładzina ceramiczna cokołu;

9 – uszczelnienie podpłytkowe - elastyczny szlam uszczelniający;

10 – klej do płytek;

11 – okładzina ceramiczna cokołu;

12 – jastrych dociskowy;

13 – warstwa rozdzielająca;

14 – termoizolacja (polistyren ekstrudowany XPS);

15 – izolacja międzywarstwowa i paroizolacja - samoprzylepna membrana bitumiczna;

16 – jastrych spadkowy;

17 – warstwa sczepna pod jastrych spadkowy;

18 – płyta konstrukcyjna stropu;

19 – warstwy wykończeniowe pomieszczenia pod tarasem;

20 – dylatacja brzegowa (pasek styropianu gr. 1 cm);

21 – systemowa taśma uszczelniająca

rys. 1 - Typowy detal uszczelnienia dylatacji brzegowej tarasu. Tak wykonstruowany detal nie zabezpiecza połaci przed wnikaniem wody spływającej po ścianie pod termoizolacją

 

Ostatecznie technologia prac naprawczych przedstawiała się następująco.

– Usunięto wszystkie warstwy tarasu aż do płyty konstrukcyjnej. Jednocześnie, w celu umożliwienia poprawnego wykonania cokolika, usunięto pas ocieplenia w strefie cokołowej na wysokość 33 cm od poziomu płyty konstrukcyjnej. Na taką samą wysokość wykonano wydrę w balustradzie pełnej. Obie te czynności były niezbędne, aby zabezpieczyć cokół przed zalewaniem przez wody opadowe i wyeliminować pierwotny błąd polegający na wykonaniu cokolika na tynku strukturalnym (cokolik powinien być cofnięty w porównaniu do lica ściany, lub przynajmniej z nim zlicowany).

– Jako że stwierdzono dobry stan istniejącej izolacji przeciwwodnej ułożonej na płycie konstrukcyjnej (potwierdzał to także brak przecieków do pomieszczenia pod tarasem), dlatego izolacji tej nie usuwano. Do wykonania paroizolacji, ze względu na pozostawioną istniejącą izolację międzywarstwową, zastosowano samoprzylepną membranę bitumiczną. Powierzchnię przyległych ścian (po usunięciu termoizolacji i wykonaniu wydry) wyrównano/naprawiono zaprawą szybkowiążącą, a po wyschnięciu warstw naprawczych całą powierzchnię (cokoliki oraz istniejącą izolację) zagruntowano i zabezpieczono poprzez przyklejenie jednej warstwy membrany.

– Narożniki uszczelniono kształtkami i pasami membrany. Termoizolację wykonano z płyt XPS układanych na warstwie termoizolacji. Na termoizolacji wykonano drugą izolację międzywarstwową także z samoprzylepnej membrany bitumicznej, przy czym obie warstwy membrany SMB mocowane były do części konstrukcyjnej ściany (fot. 8).

 

fot. 8 - Wykonanie dylatacji brzegowej przy ścianie ocieplanej - opis w tekście (por. rys. 2)

 

– Kolejną warstwą był jastrych dociskowy wykonany z szybkowiążącej zaprawy cementowej. Izolację podpłytkową wykonano z elastycznego szlamu z systemowymi taśmami i kształtkami uszczelniającymi dylatacje i narożniki.

– Tu pojawia się druga modyfikacja detalu (patrz rys. 2).

 

 

1 – ściana;

2 – istniejące warstwy konstrukcyjne;

3 – istniejąca izolacja wodochronna;

4 – przygotowanie podłoża - zaprawa naprawcza PCC;

5 – paroizolacja - samoprzylepna membrana bitumiczna;

6 – termoizolacja - polistyren ekstrudowany (XPS);

7 – izolacja międzywarstwowa - samoprzylepna membrana bitumiczna;

8 – jastrych dociskowy;

9 – dodatkowe uszczelnienie - taśma butylowa;

10 – termoizolacja cokołu - polistyren ekstrudowany (XPS);

11 – warstwa zbrojąca;

12 – izolacja podpłytkowa z elastycznego szlamu;

13 – taśma uszczelniająca;

14 – klej do okładzin ceramicznych;

15, 16 – płytki ceramiczne;

17 – fuga cementowa;

18 – sznur dylatacyjny;

19 – poliuretanowa masa dylatacyjna z systemowym gruntownikiem, jeżeli przewiduje go producent

rys. 2 - Zmodyfikowany detal uszczelnienia dylatacji brzegowej tarasu

 

Zastosowano dodatkowo taśmy butylowe odcinające możliwość wnikania wody po drugiej warstwie membrany samoprzylepnej znajdującej się bezpośrednio pod jastrychem. Dodatkowo, przed wykonaniem izolacji podpłytkowej, pionowe krawędzie pomiędzy płytami termoizolacji cokołu uszczelniono taśmą butylową. W analogiczny sposób, z zastosowaniem taśm butylowych, uszczelniono detal przy balustradzie pełnej (rys. 3).

 

 

1 – strop;

2 – ściana;

3 – istniejąca izolacja wodochronna;

4 – przygotowanie podłoża - zaprawa naprawcza PCC;

5 – klin z materiału termoizolacyjnego;

6 – paroizolacja - samoprzylepna membrana bitumiczna;

7 – termoizolacja - polistyren ekstrudowany (XPS);

8 – izolacja międzywarstwowa - samoprzylepna membrana bitumiczna;

9 – jastrych dociskowy;

10 – dodatkowe uszczelnienie - taśma butylowa;

11 – izolacja podpłytkowa z elastycznego szlamu;

12 – klej do okładzin ceramicznych;

13 – płytki ceramiczne;

14 – fuga cementowa;

15 – sznur dylatacyjny;

16 – poliuretanowa masa dylatacyjna z systemowym gruntownikiem (jeżeli przewiduje go producent)

rys. 3 - Dylatacja brzegowa przy balustradzie pełnej (nieocieplanej)

 

– Wpust odwodnienia obsadzono z zachowaniem spadków oraz manszet uszczelniających mocowanych na etapie wykonywania izolacji międzywarstwowej oraz podpłytkowej. Próg drzwiowy uszczelniono z zastosowaniem taśm i kształtek, po uprzedniej naprawie obsadzenia drzwi i uszczelnieniu tego elementu w płaszczyźnie membrany samoprzylepnej.

 

 

Cały taras miał powierzchnię niewiele większą niż 33 m², natomiast koszt prac naprawczych wyniósł ponad 34 tys. zł netto (na średnich stawkach za 1.kw. 2016 oraz rzeczywistych kosztach zakupu materiałów - wtedy były wykonywane prace).