Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Różne obmiary w jednej pozycji

Nakłady elementów RMS w pozycjach kosztorysu wylicza się mnożąc normę przez obmiar. O tym wie każde kosztorysanckie dziecko i nietaktem byłoby o tym wspominać na tych łamach gdyby nie pewien fakt. Mianowicie autorzy katalogów normatywnych nie przewidzieli kosztorysowania przy użyciu komputera i złośliwie opatrzyli niektóre tablice uwagą, że część normatywów jest podana w przeliczeniu na powiedzmy kilometr trasy, a reszta na tonę ładunku. Dopóki kosztorysy były robione ręcznie, nikomu to specjalnie nie przeszkadzało. Po prostu kosztorysant wiedząc, że przewieziono 4,5 t piachu na odległość 15 km, pisał: "Przewóz 4,5 t piachu na odległość 15 km", po czym mnożył normę czasu pracy za- i wyładowywaczy przez 4,5 a normę czasu jazdy samochodu przez 15.

Skoro kiedyś nie było problemu, to dlaczego pojawił on się dziś?

Wszystko przez te komputery.

Komputer jest bowiem stworzeniem, które chciałoby wszystko usystematyzować. Dlatego trudno jest obsługiwać przypadki nietypowe. Skoro prawie we wszystkich kolumnach tablic katalogowych jest wyraźnie określona jedna, konkretna jednostka obmiaru, to programy kosztorysowe zostały skonstruowane pod kątem obsługiwania takiego właśnie przypadku. Z tej przyczyny różne programy rozmaicie sobie radzą z sytuacjami nietypowymi.

Niektórzy autorzy systemów dzielą pozycje na dwie podpozycje, każda z inną jednostką obmiaru. Inni rozmnażają tablice. Trafiają się nawet tacy, którzy zdają się niczego nie widzieć i w ich programach wszystkie nakłady są przywiązane do głównej jednostki. Jeszcze inni po prostu usuwają z tablic nakłady mniej istotne, co może być o tyle usprawiedliwione, że np. wartość kapturków termokurczliwych, których ilość zależy od ilości złącz jest naprawdę znikomo mała w stosunku do wartości kabla i robocizny potrzebnej do jego ułożenia, które są liczone w zależności od długości trasy kabla.

Praktycznie nie ma miesiąca, żeby nasz Dział KNR nie musiał odpowiadać na pytania użytkowników typu: "Dlaczego w tablicy 1508 KNR nr 2-02 nie ma materiałów i sprzętu?". Ależ są, są. Tyle tylko, że istnieją w bazie katalogowej Normy dwie tablice 1508.

 

Pierwsza:

Malowanie farbą olejną lub ftalową (syntetyczną) oraz lakierowanie emalią olejną lub ftalową (syntetyczną) drewnianych drzwi i szafek -ROBOCIZNA

i druga:

Malowanie farbą olejną lub ftalową (syntetyczną) oraz lakierowanie emalią olejną lub ftalową (syntetyczną) drewnianych drzwi i szafek - MATERIAŁY I SPRZĘT

 

Czemu tak? Ano, dlatego, że autor tej (i kilku innych) tablicy uznał, że zużycie farby musi być wyliczone z maksymalną precyzją i nad tablicą umieścił informację:

 

Nakłady robocizny na 100 m2 powierzchni obliczeniowej

Nakłady materiałowe na 100 m2 powierzchni faktycznie pomalowanej

 

Widać tu, że nakłady sprzętowe nie zostały przypisane do żadnej z grup, ale po konsultacjach z Biurem ORGBUD uznaliśmy, że sprzęt służy tu do wożenia materiałów i dołączyliśmy jego nakłady do tej grupy.

Żeby program mógł sobie z tym zagadnieniem poradzić w sytuacji, gdy struktura jego danych przewidywała tylko jedną wartość obmiaru dla pozycji, konieczne było zapisanie danych w postaci dwóch tablic o tym samym numerze, ale z różnymi opisami.

Z podobną sytuacją mamy do czynienia w tablicy 0612 KNR nr 5-01 Układanie kabla w powłoce termoplastycznej w rowie kablowym. Została tam zamieszczona uwaga pod tablicą:

 

Podana ilość materiału w lp. 21 odnosi się do odcinaka kabla bez względu na jego długość.

 

Tymczasem wszystkie pozostałe nakłady są podane w odniesieniu do 100 m.

W tym przypadku poradziliśmy sobie w ten sposób, że program informuje o powyższym fakcie użytkownika za pomocą komunikatu:

 

Rys.1. Komunikat dla tablicy 0612 KNR nr 5-01

 

Zdajemy sobie jednak sprawę z tego, że są to rozwiązania mocno niedoskonałe.
W przypadku tablicy z KNR nr 2-02 zdarzają się przypadki, że ludzie, robiąc kosztorys w pośpiechu, pomijają jedną z częściowych tabel (stąd późniejsze telefony do nas), a w przypadku tablicy z KNR nr 5-01 zmuszamy użytkownika aby wykonywał dodatkowe czynności.

W dzisiejszych czasach, przy obecnym stanie techniki informatycznej należy zrobić wszystko aby praca użytkownika programu była jak najwygodniejsza.

Dlatego w gronie autorów programu Norma Pro opracowaliśmy system wieloobmiarowości pozycji.

 

Gdy teraz wprowadzamy pozycję 0126-01 z KNR-W nr 2-15 będziemy mogli wprowadzić dwa obmiary.

 

Rys.2. Wybór rodzaju obmiaru

 

Po wprowadzeniu obmiaru podstawowego musimy wybrać z listy rozwijalnej hasło "dodatkowy" i wprowadzić kolejny. W tym przypadku obmiarem podstawowym jest długość rurociągu wyrażona w metrach, zaś obmiarem dodatkowym jest ilość prób, gdyż w uwadze pod tablicą autorzy katalogu informują, że nakłady materiałów i pracy sprzętu dotyczą ilości prób bez względu na długość rurociągu, zaś nad tabelą umieszczona jest informacja "Nakłady na 100 m". Tym samym normy robocizny należy przemnożyć przez długość rurociągu, zaś normy zużycia materiałów i czasu pracy sprzętu przez ilość prób.

 

Gdy użytkownik zapomniał o istnieniu drugiego obmiaru w danej pozycji, program sam mu o tym przypomni, wyświetlając komunikat:

 

Rys.3. Zapytanie o dodatkowy obmiar

 

W rezultacie otrzymamy pozycję:

 

Rys.4. Pozycja z dwoma obmiarami

 

Jak widać na powyższym wydruku, w pozycji istnieją dwa obmiary o różnych jednostkach i różnych wartościach. Gdy sprawdzimy wartości wyliczonych nakładów, to wyraźnie widać, że nakłady robocizny powstały z przemnożenia jej normy przez 100 a pozostałe normy zostały przemnożone przez trzy próby.

 

Na rysunku 2 widzimy, że oprócz obmiaru podstawowego i dodatkowego, występuje na liście rozwijalnej hasło "Dodaj nowy". Istnieje ono po to, żeby użytkownik modyfikując pozycję mógł samodzielnie określić dodatkową jednostkę i wartość obmiaru. Jest to szczególnie przydatne przy tworzeniu pozycji o wyższym stopniu agregacji. Na przykład mamy pozycję, która opisuje koszt wykończenia pewnego pomieszczenia. Nakłady są zależne od powierzchni, ale też od ilości okien. Oczywiste jest, że ilość okien nie jest prostą funkcją powierzchni. Czy będzie 20 m2, czy 25, zawsze będą 2 okna. Wstawienie do tej pozycji dwóch obmiarów pozwala na bardziej precyzyjne wyliczenie kosztów. Oczywiście, jeżeli mówimy o tworzeniu pozycji własnych, do których wstawiamy nowe elementy R, M i S, to musimy mieć możliwość określenia, do którego z obmiarów odnoszą się normy danego rms-a. Dlatego do okna modyfikacji elementu R, M, S dodano pole "Na ...". Mówi ono o tym, do której jednostki obmiarowej należy przypisać normę zużycia danego elementu.

 

Rys.5. Przypisanie normy do jednostki obmiarowej

 

W danym przypadku wstawiana robocizna może dotyczyć powierzchni pomieszczenia lub ilości sztuk okien. Jak widać może też zostać określona jako wartość stała niezależna ani od powierzchni, ani od ilości otworów.

 

Wydaje się, że opisana tu nowa funkcja programu Norma Pro, jeszcze niedostatecznie doceniona, stanie się podwaliną pod nową filozofię kosztorysowania.

 

W chwili obecnej użytkownicy Normy Pro mogą zetknąć się z tym mechanizmem w KNR nr 2-02 (tablice 1507 i 1508), KNR-W nr 2-15 (tablice 0126 i 0127) oraz w KNR nr 5-01 (tablice 0612 i 0613).

 

UWAGA : Opisana tu funkcja jest funkcją nową i chociaż jest naszym zdaniem bardzo wygodna, to należy zachować przy jej stosowaniu trochę ostrożności. Należy pamiętać, że:

 

  1. Wszystkie koszty jednostkowe przeliczane są na ilość jednostek obmiaru podstawowego, czyli nie należy się dziwić, że przemnożenie kosztu jednostkowego dla materiału np. "rury stalowe ..." przez ilość prób zadeklarowaną w obmiarze dodatkowym nie da kwoty z rubryki M. Wartość tę uzyskamy natomiast mnożąc ten koszt jednostkowy przez wartość obmiaru czyli ilość metrów. Przedstawiono to na rysunku poniżej.
  2. Nie należy bez potrzeby wprowadzać nowego obmiaru dodatkowego, bo operacji tej chwilowo, ze względów technicznych nie da się cofnąć. Zawsze jednak można ustawić taką wartość na zero.
  3. Gdy oznaczenia jednostek dwóch obmiarów są jednakowe, to należy dodać znacznik, tak aby wiadomo było, którego z obmiarów dotyczy dana norma (tak, jak w KNR nr 2-02 tab. 1507 i 1508).

 

Oczywiście jak zwykle prosimy Państwa o nowe uwagi i pomysły.