Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Wykańczanie ścian wewnętrznych - panele 3D (część III)

Na trójwymiarowe panele służące do wykańczania ścian i sufitów użyjemy nie tylko, opisanych w dwóch poprzednich wydaniach Buduj z Głową, takich materiałów, jak beton architektoniczny, gips, drewno, MDF czy poliuretan. Gama dostępnych rozwiązań jest znacznie szersza, tym razem zajmiemy się materiałami, o których w pierwszym odruchu nie pomyślelibyśmy, że mogą być i są stosowane i to z powodzeniem przy wykańczaniu ścian i sufitów w obiektach domowych i przestrzeni publicznej. Pora na materiały, które są nie tylko miłe i delikatne w dotyku oraz cieszą oko, lecz posiadają inne, nie tylko wizualno-kontaktowe właściwości. Podobnie jak w przypadku poprzednio opisywanych paneli i tym razem będą nas interesować ich właściwości fizyczne, sposób i miejsce aplikacji, a także koszty ich zakupu i montażu.
 

Rozpoczniemy od miękkich paneli tapicerowanych. Kojarzące się przede wszystkim z sypialnianymi zagłówkami łóżek, znajdują o wiele szersze wykorzystanie. Wśród dostępnych na rynku mamy panele w kształcie kół, prostokątów, kwadratów, rombów, piramid czy sześciokątne. Ich wymiary są również zróżnicowane, od 100 do 700 mm, przy grubości od 30 do 50 mm (efekt 3D na ścianie uzyskujemy przez stosowanie paneli o różnej grubości). Producenci deklarują również wykonanie paneli o innych kształtach i wymiarach. Ilość dostępnych materiałów obiciowych - rodzaju zastosowanych tkanin/ ekoskór, ich koloru i faktur są niemalże nieograniczone. Pozwala to na stworzenie indywidualnych unikalnych kompozycji. Zastosowanie paneli tapicerowanych przyczynia się do poprawy akustyki pomieszczenia, sprawnie redukując pogłos w pomieszczeniu, a także stanowi element ociepleniowy. Zastosowane materiały obiciowe są odporne na zabrudzenia i mogą być czyszczone wilgotną szmatką. Panel składa się z płyty podkładowej, warstwy wełny owczej/ pianki tapicerskiej/ technicznej pianki akustycznej, które bez problemu wracają do swojego pierwotnego kształtu i wierzchniego materiału obiciowego. Możemy je mocować przy pomocy rzepów z jednostronnym klejem (wystarczy odkleić folię zabezpieczającą i następnie przytwierdzić w odpowiednim miejscu do ściany) lub skorzystać z szybkowiążącego kleju montażowego. Panele w większości przypadków sprzedawane są na sztuki, przy minimalnej ilości pozwalającej na ułożenie 1 m².
Ceny paneli uzależnione są od jego wielkości, kształtu i użytego materiału wykończeniowego, 1 m² panelu o wymiarach 200x200 mm, w podstawowej grupie materiałowej kosztuje ok. 600 zł, za materiał z grupy premium możemy dopłacić dodatkowo 10% ceny, a za materiał z grupy exclusive dodatkowo 20%. Z kolei cena 1 m² panelu o wym. 300x300 mm wynosi ok. 390 zł, o wym. 400x400 mm ok. 305 zł przy tkaninach standard. Na panel w kształcie sześciokąta, o boku 150 mm wydamy ok. 580 zł za m². Dla koła o średnicy 300 mm², cena wyniesie ok. 550 zł za m². Panel z ekoskóry 125x125 mm to wydatek ok. 520 zł/m². W zależności od sposobu montażu należy doliczyć koszt rzepów mocujących – ok. 41 zł/100 szt. (średnica 33 mm) lub 30 zł/100 szt. (średnica 22 mm) lub koszt taśmy rzepowej o długości 25 m (40 mm szerokości) za ok. 140 zł/szt. Użycie rzepów sprawia, że w łatwy sposób możemy panele usunąć/ przemieścić/ wymienić. Trwale do podłoża panele przymocujemy za pomocą kleju montażowego szybkowiążącego, co uszczupli nasz portfel o około 27÷33 zł za sztukę. Tuba o pojemności 280÷300 ml pozwoli nam na zamontowanie paneli na powierzchni od 1m² do około 1,3 m².
 

Do miękkich paneli 3D należą również te wykonane z elastycznej pianki poliuretanowej i pokryte warstwą o grubości około 1 mm, przypominającą aksamit. Przy czym możemy spotkać prawdziwe panele 3D o zróżnicowanej grubości (najczęściej od 20 do 50 mm) oraz płaskie, występujące w grubościach 20 mm, 30 mm, 35 mm, 40 mm, 50 mm, za pomocą których tworzymy odpowiednią kompozycję trójwymiarową. Mamy do dyspozycji panele o prostych lub fazowanych krawędziach, o prostej lub ryflowanej powierzchni, do wyboru zaś kilkadziesiąt różnych kolorów. Panele poliuretanowe, podobnie jak tapicerowane, poprawiają pochłanianie dźwięków, są miłe w dotyku i tworzą przyjazną atmosferę w pomieszczeniu. Są bezpieczne, nie emitują szkodliwych substancji. Z powodzeniem stosowane są w sypialniach, dziecięcych pokojach, hotelowych lobby, biurach. Z osiągalnych kształtów dostępne są kwadraty, sześciokątne, koła, trójkąty, trapezy, romby i o innych wymyślnych formach. Można zamówić również swój indywidualny panel, i co równie ważne łatwo je pociąć, za pomocą zwykłego noża do tapet. Ceny ich kształtują się na podobnym poziomie, jak w przypadku paneli tapicerowanych. Cena metra kwadratowego nie zależy od grubości panelu i wynosi od ok. 200 zł do ponad 500 zł. I tak za 1 m² paneli w kształcie koła o średnicy 300 mm zapłacimy ok. 330 zł, za trójkąt równoboczny 300 mm ok. 440 zł/m², za panel sześciokątny o boku 260 mm ok. 400 zł/m², a za kwadrat o boku 375 mm ok. 330 zł/m², a o boku 500 mm ok. 320 zł/m². Panele ze ściętymi krawędziami są ok. 15% droższe. Za panel ryflowany (1000x250 mm, 500x500 mm) zapłacimy ok. 400 zł/m². Do tego doliczymy koszt kleju montażowego, na który najczęściej montujemy tego typu panele (wydatek za 280÷300 ml tubę - 22÷30 zł za sztukę). Producenci podają również informację (dla konkretnego typu) o ilości paneli, które możemy przykleić z jednej tuby kleju. Średnio z jednego opakowania kleju (280 ml) przykleimy około 1÷1,5 m² paneli. Nie należy ich montować w pomieszczeniach o większej wilgotności, ze względu na chłonną strukturę pianki. Nie zaleca się montowania paneli w miejscach o intensywnym świetle słonecznym, które może spowodować przebarwienia lub odbarwienia powierzchni. Można je odświeżać, odkurzając końcówką do mebli tapicerowanych, a następnie zwilżając mgiełką wodną, po około dwóch minutach panele wycieramy suchą gąbką.
 

Przejdźmy do paneli 3D, dzięki którym poczujemy się jakbyśmy przebywali na łonie natury. Do ich budowy użyto kompozycje z naturalnego mchu/ porostów. Ściany z mchu tworzą wyjątkową formę dekoracji ścian i są niezastąpionym składnikiem nowoczesnych wnętrz. Są miękkie i przyjemne w dotyku i tworzą niezwykły efekt żywej, trójwymiarowej tapety. Praktycznie nie wymagają żadnej pielęgnacji, a dla utrzymania ciągłej miękkości oraz żywych i soczystych barw wystarczy jedynie zapewnienie im wilgotności powietrza na poziomie od 40% do 60%. Panele nie wymagają podlewania, przycinania ani nawożenia. Mchy są produktami o wysokim poziomie absorpcji dźwięków. Nie potrzebują też światła, dzięki czemu idealnie sprawdzą się również w pomieszczeniach, w których nie ma dostępu do naturalnego światła. Są odporne na grzyby i ataki szkodników. Mchy są mocno nasączone ekologiczną substancją impregnującą, która czyni je produktem trudnozapalnym. Panele wykonywane są na płytach MDF, PCV, pilśniowych, korkowych oraz filcowych. Obrzeża paneli mogą być wykończone mchem lub być jego pozbawione, co umożliwi łączenie ich ze sobą na ścianie (panel do panelu) w celu stworzenia jednolitej ściany z mchu. Panele polecane są do biur, sal konferencyjnych, salonów, restauracji, łazienek, SPA itp.
Mech dostępny w handlu występuje w trzech wariantach, które mogą być ze sobą mieszane. Jest to: mech chrobotek reniferowy, mech poduszkowy (kulisty) i mech płaski.

- Chrobotek reniferowy zasadniczo jest porostem, ale dopuszcza się nazywanie go mchem, ponieważ nazwa ta stała się bardzo popularna. Na terenie naszego kraju pozostaje pod ochroną częściową, dlatego nie można go zbierać. W handlu najczęściej spotkamy porosty importowane z Finlandii i Norwegii. Mech chrobotek fiński ma strukturę rozłożystą i gęstą, pozbawiony jest zanieczyszczeń. W mchu chrobotku norweskim nieoczyszczonym znajdziemy zanieczyszczenia ze ściółki leśnej, igliwia oraz drobnych listków. Jego struktura jest zbita i rzadka.

- Mech poduszkowy nazywany także kulistym lub okrągłym, jak sama nazwa sugeruje kształtem przypomina poduszkę. Mech kulisty cieszy się popularnością przy tworzeniu różnego rodzaju produktów między innymi obrazów, wkładów do przeszklonych stołów czy biurek jak również paneli ściennych. Dostępny w sprzedaży w trzech odcieniach zieleni: jasnozielony, średnio zielony oraz ciemnozielony.

- Mech płaski, zwany inaczej leśnym lub trawiastym, wyglądem przypomina dywanik, osiąga 0,5÷1,5 cm wysokości, dzięki czemu doskonale sprawdzi się w miejscach, gdzie nie ma możliwości zamontowania wyższego mchu. Dostępny jest w dwóch odcieniach zieleni. Idealnie nadaje się do różnego rodzaju kompozycji z mchem poduszkowym jako jego tło.

 

Mech ze względu na swoją strukturę idealnie nadaje się do samodzielnego montażu. Wykonanie panelu w przypadku mchu chrobotka polega na przycięciu części korzeniowej mchu, następnie nałożeniu kleju florystycznego na gorąco oraz przytwierdzeniu do podłoża. W ten sposób kleimy kępkę po kępce aż powstanie cała interesująca nas kompozycja. Jeśli chodzi o mech poduszkowy i płaski są to produkty już gotowe do montażu.
 

Ile to kosztuje?
Możemy zakupić oczyszczony mech chrobotek z Finlandii do wyklejania paneli z mchu jako dekor, a także na ścianę, w cenie ok. 350÷450 zł za 4 kg (na 1 m² ściany potrzebujemy ok. 7÷8 kg chrobotka), oczyszczony mech chrobotek szwedzki w cenie 290÷330 zł za 5 kg, chrobotek reniferowy norweski w cenie 330÷370 zł za 5 kg. Za mech płaski nieoczyszczony zapłacimy ok. 310÷340 zł za 2,2 kg, a za oczyszczony 310÷340 zł za 1,8 kg (do pokrycia powierzchni 0,5÷0,6 m²). Z kolei za mech poduszkowy zapłacimy ok. 340÷370 zł za 1,7 kg (do pokrycia powierzchni 0,5÷0,6 m²). Możemy też zamówić mniejsze opakowania. Za klej florystyczny w postaci sztyftów termotopliwych zapłacimy od 30 do 40 zł za kg. Powinien to być produkt przezroczysty, bezzapachowy, elastyczny, o doskonałej giętkości i lepkości. Jeżeli chcemy samodzielnie wykonać panel, do kosztu mchu i kleju musimy doliczyć cenę płyty, do której będziemy przyklejali mech. Za gotowy panel ścienny z chrobotka zapłacimy ok. 1350÷1600 zł za m², za panel z mchu poduszkowego ok. 1400÷1700 zł za m², a za mech leśny ok. 780÷980 zł za m². Przy nietypowych kolorach i kompozycjach mieszanych koszt 1 m² może być wyższy nawet 30÷40%. Najczęściej spotkamy panele o wymiarach 200x200 mm, 300x600 mm, 500x500 mm, 560x560 mm, 500x1000 mm, 1000x1000 m. Należy też uwzględnić wagę panelu z mchu, która waha się od około 8 do 12 kg na 1 m². Dlatego, w zależności od wielkości panelu, zaleca się montaż na kołkach rozporowych dla paneli wielkogabarytowych oraz w przypadku planowania przeniesienia dekoracji w inne miejsce za jakiś czas. Montaż na kołkach i kleju montażowym dla paneli wielkogabarytowych zalecany jest tam, gdzie klej stanowi dodatkowe wzmocnienie; natomiast ten na taśmie i kleju montażowym polecany jest dla lżejszych płyt - szybki montaż bez konieczności wiercenia. Możemy też zakupić panele samoprzylepne najszybsze i najłatwiejsze w montażu.
Sprawdźmy, jak wygląda kalkulacja szczegółowa montażu paneli 3D na podstawie dostępnej bazy katalogowej KNR.[1]

 

Opis robót Kosztorysowe stawki robocizny II kw. 2020 r.
- INTERCENBUD
Roboty ogólnobudowlane (R=31,80 zł/r-g, Kp =71,7%, Z = 10,1%) Roboty ogólnobudowlane aglomeracja warszawska (R=37,70 zł/r-g, Kp =71,7%, Z = 10,1%)
zł/m²
Przygotowanie podłoża pod okładziny ścienne - oczyszczenie z kurzu i pyłu 1,70 2,00
Okładziny ścienne z paneli tapicerowanych, o wymiarze 400x400 mm, tkanina standard, mocowane na kleju montażowym 388,90 394,80
Razem: 390,60 396,80
Przygotowanie podłoża pod okładziny ścienne - oczyszczenie z kurzu i pyłu 1,70 2,00
Okładziny ścienne z paneli tapicerowanych, o wymiarze 400x400 mm, tkanina standard, mocowane na rzepy 355,60 358,10
Razem: 357,30 360,10
Przygotowanie podłoża pod okładziny ścienne - oczyszczenie z kurzu i pyłu 1,70 2,00
Okładziny ścienne z paneli poliuretanowych, z warstwą aksamitną, o wymiarze 375x375 mm, mocowane na kleju montażowym 334,00 421,50
Razem: 364,00 423,50
Mechaniczne wykonanie w gipsie lub gazobetonie ślepych otworów, wraz z osadzeniem kołków rozporowych o średnicy 5 mm 60,60 71,50
Okładziny ścienne z paneli (mech chrobotek reniferowy), o wymiarze 500x500 mm, mocowane za pomocą kołków rozporowych 1.506,40 1.508,90
Razem: 1.567,00 1.580,40

 

Na podstawie kalkulacji kosztorysowej dla ww. trzech rodzajów paneli możemy zauważyć, że największy wpływ na cenę jednostkową robót ma wartość samego panelu 3D (podobnie, jak w przypadku ostatnio opisywanych paneli drewnianych, czy z płyt MDF). Jego udział w cenie jednostkowej jest jeszcze wyższy i waha się od 90% do 95%. Stosując różne stawki robocizny (w naszym przypadku różnica w stawkach wynosi niemal 20%), widzimy, że wartość robót zmienia się tylko o około 1%.

 

Kolejne typy paneli 3D, w następnym wydaniu Buduj z Głową.

 

 

 

 

[1] Do kalkulacji cen jednostkowych wykorzystałem Katalogi Nakładów Rzeczowych:

2-02 W „Konstrukcje budowlane”,
AT-08 „Nowe generacje pokryć ochronnych - zabezpieczenie przed graffiti”,
AT-13 „Roboty budowlane przy układaniu okablowania strukturalnego” (osadzenie w podłożu kołków plastikowych oraz metalowych wstrzeliwanych),

modyfikując (w pozycjach tego wymagających) normatywy zużycia materiałów zgodnie, z ich kartami technologicznymi i zaleceniami producentów.

Do kalkulacji przyjąłem średniokrajowe ceny materiałów z kosztami zakupu oraz średniokrajowe ceny pracy sprzętu budowlanego. Wszystkie ceny netto.
Ceny materiałów podstawowych:

- panel tapicerowany, o wym. 400x400 mm, materiał standardowy - 305 zł/m²,

- panel poliuretanowy, o wym. 375x375 mm - 330 zł/m²,

- panel z mchu chrobotka reniferowanego, o wym. 500x500 mm - 1400 zł/m².

Stawki i narzuty kosztorysowe - INTERCENBUD II kwartał 2020 r.