Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Fundusze Unijne a Wspólnoty Mieszkaniowe

Pojęcie Wspólnoty Mieszkaniowej odnosi się do formy zarządu wspólną nieruchomością lokalową. Formę zarządu uregulowano ustawowo i wynika ona z ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali[1], gdzie czytamy:

 

"Art.20.1. Jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami nie wyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona.
Art.21.1. Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali."

 

Współwłaścicielami nieruchomości lokalowej mogą być osoby posiadające zdolność do czynności prawnych. Często bywa tak, że nieruchomości lokalowe wyodrębnione z zasobów komunalnych pozostają we współwłasności samorządów terytorialnych reprezentowanych przez powołane do tego celu spółki (osoby prawne prawa handlowego).

 

W przypadku współwłasności nieruchomości lokalowej

  • której współwłaścicielem jest osoba prawna, w której udział środków publicznych przekracza połowę kapitału spółki, lub
  • skarb państwa sprawuję nadzór nad organem zarządzającym, lub ma prawo do powoływania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego, albo
  • udział środków publicznych w inwestycji przekracza 50% jej wartości

do udzielenia zamówienia stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych. Należy zaznaczyć, że art.3 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy dotyczy także podmiotów które w jakikolwiek sposób wywierają dominujący wpływ na czynniki wymienione wyżej. Ponadto ustawa dotyczy zamówień udzielanych przez osobę otrzymującą koncesję od ww. podmiotów.

 

W chwili obecnej brak jest szczególnych form bezpośredniego finansowania ze środków UE Wspólnot Mieszkaniowych na wzór dotacji udzielanych rolnikom, tj. w formie finansowania bezpośredniego adresowanego tak, aby beneficjentem dotacji była Wspólnota Mieszkaniowa. Wygląda na to, że jedyną drogą pozyskania środków unijnych przez Wspólnoty Mieszkaniowe są inicjatywy w dziedzinie ochrony środowiska. Przypominam, że istnieją 4 fundusze strukturalne Unii Europejskiej:

 

  • Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (European Regional Development Fund - ERDF),
  • Europejski Fundusz Socjalny (European Social Fund - ESF),
  • Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych (European Agriculture Guidance and Guarantee Fund -EAGGF) sekcja "Orientacji"
  • Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa (Financial Instrument for Fisheries Guidance- FIFG).

 

Inicjatywy w dziedzinie ochrony środowiska będą mogły otrzymać dofinansowanie głównie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

 

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ERDF - European Regional Development Fund) powstał w 1975 roku. Jego głównym zadaniem jest niwelowanie dysproporcji w poziomie rozwoju regionalnego krajów należących do UE.
Pomoc w ramach tego funduszu obejmuje inicjatywy w następujących dziedzinach:

  • inwestycje produkcyjne umożliwiające tworzenie lub utrzymanie stałych miejsc pracy,
  • inwestycje w infrastrukturę, z uwzględnieniem tworzenia sieci transeuropejskich dla regionów objętych celem nr 1 polityki strukturalnej UE,
  • inwestycje w edukację i opiekę zdrowotną w regionach objętych celem nr 1 polityki strukturalnej UE,
  • rozwój potencjału lokalnego: małych i średnich przedsiębiorstw,
  • działalność badawczo-rozwojowa,
  • inwestycje związane z ochroną środowiska.

 

Działania z zakresu ochrony środowiska współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego będą realizowane w Polsce w ramach 2 programów operacyjnych:

  • Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego,
  • Sektorowego Programu Operacyjnego "Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw".

 

Generalnym celem Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego jest zapewnienie wszystkim regionom w Polsce, w powiązaniu z działaniami podejmowanymi w ramach innych programów operacyjnych, udziału w procesach rozwojowych i modernizacyjnych gospodarki poprzez tworzenie warunków wzrostu konkurencyjności regionów oraz przeciwdziałanie marginalizacji niektórych obszarów.
Program będzie finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalengo (ERDF) i Europejskiego Funduszu Społecznego (ESF) oraz ze środków krajowych. Ogółem na program operacyjny w latach 2004 - 2006 przeznaczone będzie około 4,3 milarda euro, w tym z funduszy strukturalnych - okolo 2,8 mld euro.
Beneficjentami końcowymi pomocy są przede wszystkim samorządy województw, powiatów i gmin, stowarzyszenia oraz związki gmin i powiatów, instytucje naukowe, instytucje rynku pracy, agencje rozwoju regionalnego i instytucje wspierania przedsiębiorczości, a za ich pośrednictwem przedsiębiorstwa.

 

W ramach ZPORR realizowane będą inwestycje infrastrukturalne w zakresie ochrony środowiska oraz inwestycje związane z rewitalizacją obszarów zdegradowanych.
W programie znajdują się 4 działania, w ramach których można będzie realizować inwestycje w zakresie ochrony środowiska:

Działanie 1.2 Infrastruktura ochrony środowiska;

Działanie 3.1 Obszary wiejskie;

Działanie 3.2 Obszary podlegające restrukturyzacji;

Działanie 3.3 Zdegradowane obszary miejskie, poprzemysłowe i powojskowe;

 

W ramach ZPORR dofinansowanie będą mogą uzyskać projekty, które ze względu na mniejszą skalę oddziaływania (wartośc projektu poniżej 10 mln euro) nie kwalifikują się do Funduszu Spójności, co pozwoli małym gminom skorzystać ze środków unijnych na inwestycje służące ochronie środowiska. (dane ze strony )

 

Ponieważ umiejętność pozyskiwania środków z funduszy strukturalnych jest dana samorządom nierównomiernie i bez znaczenia dla ich wielkości i prestiżu (małe gminy radzą sobie wspaniale, miasto Warszawa nie "zdążyło" złożyć na czas wniosków), należy się spodziewać że związane z samorządami Wspólnoty Mieszkaniowe (poprzez przypisaną systemem samorządom funkcję beneficjenta końcowego) nie będą miały równomiernego dostępu do środków pomocowych UE.
Należy jednak pamiętać, że poprzez inwestycje strukturalne w dziedzinie ochrony środowiska samorządy powinny czynnie wspierać Wspólnoty Mieszkaniowe w takich zadaniach jak: ograniczenie emisji szkodliwych gazów do środowiska (docieplanie budynków, wymiana instalacji kotłowni) oraz zadania restrukturyzacyjne i rewitalizacyjne osiedli mieszkaniowych. Zadaniem Wspólnot Mieszkaniowych jest bieżąca obserwacja i monitoring lokalnych inicjatyw samorządowych w zakresie pozyskania środków strukturalnych czy funduszy pomocowych w rodzaju PHARE. Większą szansę na pomoc będą miały wspólnoty dysponujące środkami własnymi, gdyż udział środków strukturalnych nie przekracza nigdy progu 70% wartości inwestycji. Ponadto, ze względu na osobę beneficjenta, zamówienia na tego typu inwestycje finansowane ze środków UE realizowane mogą być tylko w trybie ustawy PZP. Formuła działania w ramach środków finansowych UE związana jest albo ze sposobem finansowania (np. kredyty pomostowe) albo z programem jaki wdraża jednostka samorządu terytorialnego. Wówczas to jednostka samorządowa określa warunki korzystania z uzyskanej przez siebie pomocy w ramach funduszu strukturalnego.

 

 

 

[1] - ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 80, poz.903 z późn.zm.).