Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Nihil novi sub sole, czyli o partnerstwie publiczno-prywatnym - PPP

Należy na wstępie zauważyć, że Polska ma już za sobą historyczne doświadczenie z PPP. Król Kazimierz Wielki najwyraźniej doceniał rolę bankierów w polskiej gospodarce. Nadwornym bankierem królewskim był słynny Lewko[1], wypełniający szkatułę królewską złotem. W jego rękach leżała dzierżawa podatków i zarządzanie żupami solnymi w Wieliczce i Bochni.

Nie mieli tych talentów kolejni królowie Polski, którzy powierzając dzierżawy żup solnych ludziom nieuczciwym, doprowadzili je pod koniec wieku XVII do upadku przez grabieżczą eksploatację. Należy mieć również na uwadze dalsze koleje PPP, otóż w drugiej połowie XV wieku działalność bankierów jako dzierżawców została podporządkowana Królowi i wyznaczonym przez niego wyższym urzędnikom. Dzierżawcy wypłacali w imieniu Króla pobory i świadczenia w naturze wyręczając urzędników królewskich od ich powinności. Przejęcie przez bankierów w większości żydowskich, dzierżawy podatków i ceł, a także dochodów z majątków królewskich i szlacheckich przyczyniało się do narastania silnych napięć społecznych. Nie jest zatem dziwne, że w takiej sytuacji, w 1453 roku na polskie ziemie przybył wyposażony w pełnomocnictwa Wielkiej Inkwizycji biskup Jan Kapistran znany powszechnie jako "bicz na Hebrajczyków".

Można by powiedzieć, że mądry i silny monarcha, jakim był Kazimierz Wielki, umiał pomnażać dochody królestwa wykorzystując kapitały zewnętrzne, natomiast jego późniejsi następcy i naśladowcy pozwolili się grabić nieuczciwym dzierżawcom reagując na straty zgodnie z przysłowiem "mądry Polak po szkodzie".

 

Podstawową rolę w ukształtowaniu polskiego udziału w PPP przypisać należy Ministerstwu Infrastruktury, o czym wspomina dr Dariusz Piasta w artykule "Partnerstwo publiczno-prywatne - najnowsze inicjatywy unijne". Udział ten ma już obecnie wymiar realizacyjny, gdyż MI nawiązało bezpośrednią współpracę z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju w zakresie inwestycji realizowanych w systemie partnerstwa publiczno-prywatnego.

Projektowane do realizacji w trybie PPP przedsięwzięcia inwestycyjne to połączenie kolejowe Warszawa-Łódź, szybka kolej Warszawa-Wrocław oraz nowy terminal na Okęciu.

 

Dla stworzenia podstaw prawnych PPP przewidywane jest przyjęcia ustawy o PPP oraz wprowadzenia zmian do innych ustaw. Wg nieoficjalnych enuncjacji będzie to jedną z najbardziej zaawansowanych regulacji prawnych w dziedzinie PPP w Europie. A prawdopodobnie pierwszą realizacją PPP będzie budowa II nitki metra, bowiem 10 września 2002 r. został podpisany List Intencyjny pomiędzy MI , EBOR i Zarządem Miasta Stołecznego dotyczący współpracy przygotowania II linii Metra Warszawskiego w formule PPP. Rozpoczęcie realizacji projektu nastąpiło 7 lutego 2003 r.

Projekt współpracy przewiduje między innymi zebranie doświadczeń na podstawie:

  • wybranych projektów PPP w Holandii,
  • regulacji PPP w krajach Unii Europejskiej,
  • metodologii opłacalności i analiz PPC, PSC - narzędzia porównawcze dla finansowania projektów metodą PPP,
  • procesów decyzyjnych i procedur przetargowych PPP,
  • koncepcji połączenia współfinansowania z funduszy Unii Europejskie,
  • finanse publiczne a PPP.

 

W efekcie prac powstały następujące dokumenty:

  • Tworzenie środowiska prawnego umożliwiającego wprowadzanie partnerstwa publiczno-prywatnego;
    Częścią projektu było doradztwo w opracowaniu ustawy o PPP oraz ustawy wprowadzającej, która przewiduje nowelizację kilkudziesięciu obowiązujących ustaw szczegółowych. Opracowane ustawy ramowa oraz wprowadzająca zostały skierowane do Sejmu[2].
  • Wskazówki dotyczące aspektów finansowych partnerstwa publiczno-prywatnego;
  • Tworzenie struktury instytucjonalnej i organizacyjnej;
  • Wprowadzanie zestawu narzędzi PPP-Toolkit, www.ppp-toolkit.pl;
  • Zastosowanie PPP w praktyce: projekt pilotażowy Droga nr 19.

 

Realizacja Projektu przyczyniła się do upowszechnienia wiedzy o Partnerstwie-Publiczno-Prywatnym. Sukcesywnie dokonywana jest inwentaryzacja krajowych projektów, które zostały zrealizowane, są w trakcie realizacji lub zostały zaniechane na różnym etapie oraz takich planowanych przedsięwzięć, które mogłyby być realizowane w formule PPP.

 

Dzięki realizacji Projektu powstają w strukturach administracji rządowej i samorządowej ośrodki wiedzy i wsparcia rozwoju PPP w Polsce. Coraz szerszy jest zespół ludzi w administracji publicznej i sektorze prywatnym, współpracujących ze sobą i zaangażowanych w rozwój Partnerstwa Publiczno - Prywatnego. Pozwoli to na lepsze koordynowanie działań w przyszłości i rozwój PPP.

 

 

 

[1] przyp.red. - Lewko (zm. ok. 1395), syn Jordana i Kaszycy; po raz pierwszy wymieniony w dokumentach w 1365 roku, krakowski finansista, był nadwornym bankierem Kazimierza Wielkiego, Ludwika Węgierskiego i Władysława Jagiełły, a w latach 60-tych XIV w. - również poborcą opłat miejskich dla krakowskiego wielkorządcy Bodzanty. W 1368 roku Kazimierz Wielki, darzący Lewkę zaufaniem i poparciem, mianował go żupnikiem i powołał do organizowania żup solnych w Wieliczce i Bochni. Zarządzał też Lewko królewską mennicą, i utrzymywał kontakty finansowe z mieszczanami i magnatami w różnych miastach.

 

[2] przyp. red. - w dniu 17 czerwca Sejm uchwalił ustawę o partnerstwie publiczno - prywatnym