Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Konferencja w Częstochowie

W dniach 3 i 4 listopada 2005 r. odbyła się w Częstochowie X Jubileuszowa Konferencja poświęcona tym razem tematowi:

 

„Opis przedmiotu zamówienia na roboty budowlane”

 

 

Organizatorzy Konferencji:

  • Stowarzyszenie Kosztorysantów Budowlanych,
  • Warszawskie Centrum Postępu Techniczno-Organizacyjnego Budownictwa „Wacetob” Sp.z o.o.,
  • Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa.

 

Patronat merytoryczny:

  • Ministerstwo Infrastruktury,
  • Urząd Zamówień Publicznych,
  • Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa.

 

Gościem Honorowym Konferencji był Pan Tomasz Czajkowski – Prezes Urzędu Zamówień Publicznych. W obradach uczestniczył także przedstawiciel Ministerstwa Infrastruktury – Dyrektor Andrzej Warwas.

 

Wygłoszonych zostało 7 referatów:

  1. Opis przedmiotu zamówienia na roboty budowlane – Olgierd Sielewicz
  2. Przygotowanie dokumentacji projektowej na potrzeby zamawiania robót budowlanych – Aleksander Krupa
  3. Przedmiar robót w dokumentacji projektowej na potrzeby zamawiania robót budowlanych – Andrzej Warwas
  4. Metodyka opracowania ogólnych i szczegółowych specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych – Adam R. Jacewicz
  5. Warianty zakresu przedmiotu zamówienia na roboty budowlane i odpowiadające im typy umów – Łucja Lapierre
  6. Program funkcjonalno-użytkowy jako podstawa szacowania wartości zamówienia na roboty budowlane – Janusz Traczyk
  7. Metodyka opracowania klasyfikacji robót budowlanych – Janusz Traczyk.

 

Frekwencja, ograniczona tylko pojemnością sali obrad, jak również żywa dyskusja w trakcie konferencji potwierdziła wagę omawianej tematyki.

 

Poruszano kwestie immanentnie związanie z robotami budowlanymi, ich indywidualnym charakterem i kłopotami wynikającymi z konieczności opisywania przedmiotu zamówienia za pomocą znaków towarowych, pochodzenia itp., a także pojęciem wyrazu „równoważne” (patrz – art. 29 ust. 3 ustawy pzp[1]).

Czym mierzyć ową równoważność dla materiałów budowlanych i urządzeń, jakie cechy i które parametry uważamy za istotne i kto powinien w sprawie równoważności decydować?

 

*

 

Przedstawione zostały regulacje prawne i doświadczenia dotyczące dokumentacji projektowej.

Syntetyzując – dokumentacja projektowa dla potrzeb zamawiania robót budowlanych powinna określać:

  • co jest do zrobienia? – i to precyzuje część rysunkowa i opisowa dokumentacji projektowej,
  • ile tego jest do zrobienia? – podaje przedmiar robót,

zaś specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót określają wymagania jakościowe zamawiającego dotyczące wykonania tych robót, czyli określają „z czego i jak to zrobić”.

 

W sytuacji zamówienia, którego przedmiotem jest łącznie zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych, istotnym staje się program funkcjonalno-użytkowy, nie tylko jako wytyczna do projektowania, ale również jako podstawa szacowania wartości zamówienia.

 

**

 

Stwierdzono iż po raz pierwszy w zamówieniach publicznych na roboty budowlane (por. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r.[2]) w skład dokumentacji projektowej, będącej częścią opisu przedmiotu zamówienia, wchodzi przedmiar robót i tam jest on zdefiniowany.

Definicja przedmiaru występuje również w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 05.2004 r.[3]

Intencje obu rozporządzeń Ministra Infrastruktury można próbować odczytać następująco:

Przedmiar robót ma stanowić wspólną podstawę sporządzania kosztorysu inwestorskiego i przygotowania oferty przez wykonawcę oraz ma przedstawiać podział obiektu budowlanego na części składowe, oddzielnie odbierane i opłacane przez zamawiającego. Są to tak zwane roboty stałe, których wykaz uporządkowany w kolejności technologicznej odzwierciedla strukturę obiektu w takim zakresie, jaki wynika z rysunków projektu wykonawczego. Wykaz ten nie powinien obejmować żadnych robót nie uwidocznionych na rysunkach projektu wykonawczego, w tym:

1) robót stałych, pominiętych na rysunkach z tych czy innych względów przez projektanta,

2) robót tymczasowych, projektowanych przez wykonawcę dla wykonania robót stałych wyszczególnionych w przedmiarze.

W przypadku, gdy przedmiar zawiera wyłącznie wyszczególnienie robót stałych, jest obojętne, czy koszty robót tymczasowych zostaną uwzględnione we wskaźniku kosztów ogólnych budowy, czy też sporządzając analizę ceny jednostkowej danej roboty podstawowej, kosztorysant uwzględni również bezpośrednie koszty wykonania odpowiedniego zakresu robót tymczasowych.

 

W obu rozporządzeniach robotę podstawową definiuje się jako minimalny zakres prac, które po wykonaniu są możliwe do odebrania pod względem ilości i wymogów jakościowych. Pojęcie „minimalny zakres” prac powinno być wyjaśnione, zwłaszcza wobec informacji wynikającej z § 6.1 rozporządzenia z 18 maja, że do wyszczególnionych pozycji kosztorysowych (przedmiarowych?) należy sporządzić opisy robót podstawowych z wyszczególnieniem czynności. W jakim dokumencie: w samym przedmiarze (opisy pozycji przedmiaru), w załączniku do przedmiaru, a może w specyfikacjach technicznych? Czy takie zdefiniowanie robót podstawowych oznacza, że koszty robót tymczasowych, które trudno nazywać czynnościami, muszą być uwzględniane we wskaźniku kosztów ogólnych?

 

Dotychczasowe – wśród zamawiających roboty budowlane – przyzwyczajenia w kwestiach dotyczących pojęcia przedmiaru są bardzo często odmienne od obowiązujących wg cytowanych wyżej rozporządzeń[4].

 

Operuje się jeszcze czasem w praktyce zamawiania robót budowlanych pojęciem „ślepy kosztorys” zamiennie do określenie „przedmiar”, którego podstawową funkcją jest wyliczenie ilości robót i możliwości określenia ceny za roboty budowlane.

 

***

 

Odrębną niejako częścią opisu przedmiotu zamówienia na roboty budowlane są specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót.

W trakcie Konferencji odniesiono się do zasad sporządzania Specyfikacji Technicznych Wykonania i Odbioru robót – ogólnych i szczegółowych.

 

„Ogólna specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót” - opracowywana jest dla projektowanego przedsięwzięcia i zawiera wszystkie wspólne wymagania dotyczące całej budowy.

 

Natomiast zasadniczym celem jaki mają spełniać szczegółowe specyfikacje techniczne jest określenie wymaganego przez zamawiającego standardu wykonania wszystkich rodzajów robót oraz wymaganej jakości ich wykonania ze szczególnym uwzględnieniem zastosowanych materiałów i zainstalowanych urządzeń.
„Szczegółowe specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robot” opracowuje się w podziale na branże. Zakres ich musi być taki, żeby zawierały wszystkie grupy i rodzaje robót występujących w całym przedsięwzięciu.

 

Podstawowy układ szczegółowych specyfikacji technicznych powinien być taki sam jak w ogólnej specyfikacji technicznej, przy czym ich treść powinna być dostosowana do potrzeb opisywanej branży[5].

 

****

 

Kolejną sprawą podnoszoną zarówno w referatach, jak i w dyskusji, były problemy związane z metodyką opracowywania klasyfikacji robót budowlanych.

 

Różnorodność rodzajowa obiektów i robót, a także indywidualność rozwiązań pod względem parametrów wymiarowych, technologii i warunków realizacji, czy też standardu wykonania powoduje znaczne utrudnienia w opisie przedmiotu zamówienia, a w konsekwencji w jego wycenie, odbiorze i ostatecznym rozliczeniu. Rozwiązanie tego problemu jest możliwe poprzez opracowanie i upowszechnienie jednoznacznej klasyfikacji robót na poziomie agregacji charakteryzującym się znaczną powtarzalnością (typowością).

 

Poziom agregacji robót powinien być taki, by można je było jednoznacznie precyzyjnie zdefiniować i opisać, a ich efektem powinna być taka część produktu końcowego, którą można wycenić, zaplanować i kontrolować jej realizację, a następnie dokonać odbioru.

 

Można też stwierdzić na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2 września 2004 r., że:

  • klasyfikacja powinna polegać na sensownym podziale całości robót objętych zamówieniem na grupy, klasy, kategorie i roboty podstawowe,
  • podział robót na grupy powinien być przyjęty według Wspólnego Słownika Zamówień,
  • dalszy podział danej grupy robót na klasy, kategorie i roboty podstawowe należy opracować według systematyki ustalonej indywidualnie lub na podstawie systematyki stosowanej w publikacjach zawierających kosztorysowe normy nakładów rzeczowych,
  • na podstawie opracowanej systematyki robót należy utworzyć oznaczenia kodowe poszczególnych pozycji przedmiaru.

 

*****

 

Konkluzja

 

Opis przedmiotu zamówienia – określony w przepisach prawa, w praktyce nie funkcjonuje jeszcze w pełnym zakresie.

Muszą się zmienić dotychczasowe przyzwyczajenia inwestorów i wykonawców, a także projektantów, bowiem tylko precyzyjny, jednoznaczny opis przedmiotu zamówienia pozwoli na właściwe określenie ceny za roboty budowlane, która przy ich zamawianiu – w ocenie piszącego – stała się często jedynym kryterium wyboru.

 

 

 

[1] - przyp.red. - Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. nr 19, poz.177z późn.zm.)

    „Art. 29.

  1. Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty.

  2. Przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję.

  3. Przedmiotu zamówienia nie można opisywać przez wskazanie znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, chyba że jest to uzasadnione specyfiką przedmiotu zamówienia lub zamawiający nie może opisać przedmiotu zamówienia za pomocą dostatecznie dokładnych określeń, a wskazaniu takiemu towarzyszą wyrazy „lub równoważne” lub inne równoznaczne wyrazy.”

 

[2] - przyp.red. - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz.U. nr 202, poz.2072 z późn.zm.).

 

[3] - przyp.red. - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 05.2004 r. w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, metod i podstaw obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno - użytkowym  (Dz.U. nr 130, poz.1389).

 

[4] - przyp.red. - kompendium wiedzy na temat przedmiaru znajdziecie Państwo w wypowiedzi pana Andrzeja Warwasa „Przedmiar - Podsumowanie

 

[5] - przyp.red. - polecamy Państwu artykuł pana Adama R. Jacewicza „Miejsce ogólnych i szczegółowych Specyfikacji Technicznych Wykonania I Odbioru Robót w dokumentacji określającej przedmiot inwestycji