Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Obliczenie ceny oferty na roboty budowlane (cz. II)

4. Cena oferty a przedmiary robót

Przedmiar robót jest tym elementem dokumentacji projektowej, który opisuje ilości robót budowlanych, które należy wykonać, aby zbudować obiekt objęty projektem budowlanym i wykonawczym. Zakres i formę przedmiaru określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie określenia szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego[1].

Zwykle to przedmiar służy stronom jako materiał wyjściowy do wskazania sposobu obliczenia ceny oferty, zwłaszcza w postępowaniach przewidujących wynagrodzenie kosztorysowe za wykonanie zamówienia. Niestety, wielu zamawiających, zamiast uzupełnić pozycje przedmiaru określone w rozporządzeniu o kolumny: - ceny jednostkowe i - wartości cenowe pozycji przedmiarowych (określane przez iloczyn ilości i cen jednostkowych), wciąż jeszcze uważa, że nakaz opracowywania przez wykonawców szczegółowych kosztorysów ofertowych jest najlepszym sposobem obliczenia ceny oferty. Często więc zamawiający przywołują w SIWZ (do obliczenia ceny oferty) Katalogi Nakładów Rzeczowych. Świadczy to o tym, że zamawiający niezgodnie z intencją ustawodawcy (a więc wadliwie!!!) opracowują dokumentację projektową, a w szczególności przedmiar robót. Zgodnie z ww. rozporządzeniem przedmiar robót powinien zawierać:

  • zestawienie przewidywanych do wykonania robót podstawowych w kolejności technologicznej ich wykonania,
  • ich szczegółowy opis lub wskazanie podstaw ustalających szczegółowy opis,
  • wskazanie właściwych specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych,
  • wyliczenie i zestawienie ilości jednostek przedmiarowych robót podstawowych.

 

Przedmiar ma zasadnicze znaczenie przy założeniu wynagrodzenia kosztorysowego ustalanego przy wskazaniu podstaw wyceny na podstawie kosztorysu ofertowego sporządzonego w oparciu o przedmiar robót (stanowiący element składowy dokumentacji projektowej dostarczonej przez zamawiającego). Opracowując i weryfikując przedmiar, ustalając sposób obliczenia ceny z wykorzystaniem tego przedmiaru można skorzystać z wieloletnich doświadczeń stron pracujących na wzorach FIDIC, zakładającymi m.in. że:

  1. miary jednostek zastosowane w przedmiarze powinny odpowiadać jednostkom określonym i dopuszczonym w systemie międzynarodowym lub specyfikacjach technicznych wykonania i odbioru robót i dokumentacji projektowej;
  2. ilości wstawiane obok opisu każdej pozycji są wielkościami szacunkowymi, ze względu na założenie, że wykonawca otrzyma wynagrodzenie za rzeczywiście wykonane ilości robót (obmiar);
  3. wykonawca opracowując kosztorys ofertowy nie ma pewności, że roboty budowlane zostaną w założonych wielkościach wykonane;
  4. wyceniając poszczególne pozycje wykonawca winien, odnosić się do wszystkich warunków umowy, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robot i dokumentacji projektowej, które uszczegółowiają opisy przedmiaru robót;
  5. roboty, które nie zostaną wyraźnie wymienione w przedmiarze (a w związku z tym nie będą odrębnie przez wykonawcę wycenione) lecz są opisane w specyfikacjach technicznych wykonania i odbioru robót i dokumentacji projektowej, powinny muszą być zawarte w cenach innych pozycji „wycenianego przedmiaru robot” i nie będą odrębnie płacone i stanowią ryzyko wykonawcy.

 

Ponadto, nie chcąc mieć dylematów, czy należy odrzucić ofertę, w której wykonawca zmienił normowe nakłady zużycia sprzętu, nakłady roboczogodzin itp. należy wreszcie (w zgodzie z obowiązującymi przepisami) zrezygnować w SIWZ z wymogu opracowywania kosztorysów ofertowych metodą szczegółową i żądać podania tylko cen jednostkowych za kolejne pozycje przedmiaru, które będą stanowiły podstawę rozliczenia wykonawcy.

5. Cena oferty a ceny jednostkowe

Jedną z najczęściej stosowanych metod obliczenia ceny oferty jest metoda określająca, że

cenę oferty stanowi suma iloczynów ilości wszystkich pozycji przedmiaru robót i cen jednostkowych za ich wykonanie.

Ceny jednostkowe kalkulowane indywidualnie przez każdego z wykonawców składających ofertę są obliczane według wytycznych zamawiającego określonych zwykle w przedmiarze robót, specyfikacjach technicznych wykonania i odbioru robót i opisie sposobu obliczenia ceny zawartym w SIWZ.

 

Obok wynikających ze specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót (STWiOR) składników kosztów, jakie powinny być ujęte w poszczególnych cenach jednostkowych, należy przekazać wykonawcy informacje, że ceny te winny zostać skalkulowane przy uwzględnieniu kosztów bezpośrednich, kosztów ogólnych budowy oraz kosztów ogólnych prowadzenia działalności gospodarczej przez wykonawcę. Co składa się na te koszty podaję za wydanym przez UZP w 2004 r. poradnikiem "Zamówienia na roboty budowlane”.

  

Koszty bezpośrednie, to:

- koszty wszelkiej robocizny do wykonania danej pozycji przedmiaru robót, obejmujące płace bezpośrednie, płace uzupełniające, koszty ubezpieczeń społecznych i podatki od płac,

- koszty materiałów podstawowych i pomocniczych do wykonania danej pozycji przedmiaru robót, obejmujące również koszty dostarczenia materiałów z miejsca ich zakupu bezpośrednio na stanowiska robocze lub na miejsca składowania na placu budowy,

- koszty użycia wszelkiego sprzętu budowlanego, niezbędnego do wykonania danej pozycji przedmiaru robót, obejmujące również koszty sprowadzenia sprzętu na plac budowy, jego montażu i demontażu po zakończeniu robót.

 

Natomiast koszty ogólne budowy, obejmują:

- koszty zatrudnienia przez wykonawcę personelu kierowniczego, technicznego i administracyjnego budowy, obejmujące wynagrodzenie tych pracowników nie zaliczane do płac bezpośrednich, wynagrodzenia uzupełniające, - koszty ubezpieczeń społecznych i podatki od wynagrodzeń,

- wynagrodzenia bezosobowe, które według wykonawcy obciążają daną budowę,

- koszty montażu i demontażu obiektów zaplecza tymczasowego oraz koszty amortyzacji lub zużycia tych obiektów,

- koszty wyposażenia zaplecza tymczasowego w urządzenia placu budowy, obejmujące drogi tymczasowe, tymczasowe sieci elektryczne, energetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne, oświetlenie placu budowy, zastępcze źródła ciepła do ogrzewania obiektów i robót, urządzenia zabezpieczające wyroby budowlane i roboty przed deszczem, słońcem i mrozem i inne tego typu urządzenia,

- koszty zużycia, konserwacji i remontów lekkiego sprzętu, przedmiotów i narzędzi kwalifikowanych jako środki nietrwałe,

- koszty bezpieczeństwa i higieny pracy, obejmujące koszty wykonania niezbędnych zabezpieczeń stanowisk roboczych i miejsc wykonywania robót, koszty odzieży i obuwia ochronnego, koszty środków higienicznych, sanitarnych i leczniczych,

- koszty zatrudnienia pracowników zamiejscowych,

- koszty zużycia materiałów oraz energii na cele administracyjne i nieprodukcyjne budowy,

- koszty podróży służbowych personelu budowy,

- koszty pomiarów geodezyjnych nie ujętych w opisach zakresów robót objętych poszczególnymi pozycjami przedmiaru,

- opłaty za zajęcie chodników, pasów drogowych i innych terenów na cele budowy oraz koszty tymczasowej organizacji ruchu,

- koszty badań jakości materiałów, robót i prób odbiorowych przewidzianych w specyfikacjach technicznych, z wyłączeniem badań i prób wykonywanych na dodatkowe żądanie zamawiającego,

- koszty ubezpieczeń majątkowych budowy,

- koszty geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej i naniesienia wykonanych robót na mapę,

- koszty uporządkowania terenu budowy po wykonaniu robót,

- opłaty graniczne, cła, akcyzy i inne podatki należne za robociznę, materiały i sprzęt,

- wszystkie inne, nie wymienione wyżej ogólne koszty budowy , które mogą wystąpić w związku z wykonywaniem robót budowlanych zgodnie z warunkami umowy oraz przepisami technicznymi i prawnymi.

 

I wreszcie,

- ogólne koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez wykonawcę obejmują ryzyko obciążające wykonawcę i kalkulowany przez wykonawcę zysk, wszelkie inne koszty, opłaty i należności związane z wykonywaniem robót, odpowiedzialnością materialną i zobowiązaniami wykonawcy wymienionymi lub wynikającymi z treści rysunków, Stwor, warunków umowy oraz przepisów dotyczących wykonywania robót budowlanych.

  

Jeżeli stopień scalenia pozycji przedmiaru robót jest duży, ceny jednostkowe w obszarze kalkulowanego ryzyka powinny uwzględniać konieczność odwadniania wykopów, wymiany gruntów, wykonywania dróg montażowych, wykonywania, montażu i demontażu deskowań, pielęgnowania betonu i wykonywania wszelkich innych prac pomocniczych na placu budowy i na stanowiskach roboczych, n nawet, jeżeli roboty te nie zostały wymienione w przedmiarze robót, a są niezbędne dla wykonania robót zgodnie z dokumentacją projektową, wiedzą techniczną i sztuką budowlaną.

6. Cena oferty wg opracowanych przez UZP „Wzorcowych dokumentów przetargowych” dla robót budowlanych[2]

Główne wytyczne dla zamawiających wynikające z tego opracowania stanowią, że należy podać w SIWZ taki zakres informacji, aby cena (podana przez wykonawcę w formularzu oferty) przedstawiała wyrażoną w pieniądzu wartość wszystkich robót budowlanych i innych świadczeń wykonawcy stanowiących przedmiot zamówienia. Stąd zakres i treść informacji, dotyczących opisu sposobu obliczenia tej ceny, powinny być podane przy uwzględnieniu ustalonej przez zamawiającego formy wynagrodzenia wykonawcy.

 

Przy przyjęciu wynagrodzenia kosztorysowego:

a) zamawiający musi przekazać wykonawcy wykaz planowanych prac, stanowiących podstawę obliczenia kosztów realizacji przedsięwzięcia; prace te winny obejmować roboty budowlane i inne świadczenia wykonawcy określone na podstawie dokumentacji projektowej i warunków umowy,

b) wykaz planowanych prac powinien składać się z wykazu planowanych robót budowlanych i z wykazów pozostałych planowanych świadczeń, opracowanych oddzielnie dla poszczególnych grup tych świadczeń,

c) wykaz planowanych robót budowlanych należy przekazać w formie przedmiaru robót zawierającego wyszczególnienie rodzajów i ilości tych robót,

d) przedmiar robót uzupełniony przez wykonawcę o ceny realizacji poszczególnych robót (ustalone przez wykonawcę z uwzględnieniem ich ilości podanych przez zamawiającego) – stanie się integralnym składnikiem umowy jako wyceniony przedmiar robót,

e) wykazy pozostałych planowanych świadczeń należy opracować w formie odpowiednich zestawień (oddzielnych dla poszczególnych grup świadczeń), które po wstawieniu cen przez wykonawcę również staną się integralnymi składnikami umowy; w wycenionym wykazie planowanych prac, wykonawca podsumowuje kwoty podane w wycenionym przedmiarze robót i w poszczególnych, wycenionych wykazach pozostałych planowanych świadczeń,

f) kwota wynikająca z tego podsumowania będzie ceną realizacji zamówienia, którą należy wpisać do formularza oferty; (rzeczywiste wynagrodzenie wykonawcy może okazać się wyższe lub niższe od tej kwoty, w zależności od rzeczywiście wykonanych i potwierdzonych przez przedstawicieli zamawiającego ilości poszczególnych robót i pozostałych świadczeń),

g) w przypadku decyzji zamawiającego o żądaniu opracowania kosztorysów ofertowych metodą szczegółową, wykonawcom uczestniczącym w postępowaniu powinno się pozostawić prawo do samodzielnego decydowania o przyjęciu określonych podstaw do ustalenia nakładów rzeczowych dla wyszczególnionych robót.

  

Ponadto, (cyt.) "... opis sposobu obliczenia ceny realizacji zamówienia, podanej w formularzu oferty, powinien zawierać:

  • wskazanie metody, jaką dla opracowania wyceny kosztów na roboty budowlane muszą zastosować wykonawcy biorący udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia,
  • wskazanie formularzy wycen, które należy opracować na podstawie przekazanego przedmiaru robót budowlanych i wykazów pozostałych świadczeń,
  • wymagania dotyczące składników cen jednostkowych (stawek) i cen wyszczególnionych robót budowlanych i pozostałych świadczeń,
  • informacje dotyczące zakresu wyszczególnionych robót i świadczeń oraz wymagania dotyczące zakresu cen podanych w wycenach dla każdej z wyszczególnionych robót budowlanych i każdego z pozostałych świadczeń.”

 

W przypadku ryczałtowej formy wynagrodzenia wykonawcy:

a) zamawiający może

  • ograniczyć się do żądania od wykonawcy przedstawienia w formularzu oferty łącznej ceny robót i innych świadczeń niezbędnych dla realizacji przedsięwzięcia zgodnie z dokumentacją projektową, specyfikacjami technicznymi wykonania i odbioru robót oraz warunkami umowy,
  • dokonać podziału zamówienia na elementy rozliczeniowe i wymagać od wykonawcy oddzielnego ustalenia cen dla poszczególnych elementów rozliczeniowych,
  • umieścić w SIWZ wykaz elementów rozliczeniowych, który – uzupełniony przez wykonawcę o ceny realizacji poszczególnych takich elementów – stanie się integralnym składnikiem umowy jako wyceniony wykaz elementów rozliczeniowych

b) wykaz elementów rozliczeniowych powinien informować wykonawcę tylko o zakresie robót i innych świadczeń, stanowiących przedmiot oddzielnej wyceny; nie zawiera natomiast żadnych ustaleń ilościowych; za ustalenie ilości robót i innych świadczeń oraz za sposób przeprowadzenia na tej podstawie kalkulacji wynagrodzenia ryczałtowego odpowiada wyłącznie wykonawca,

c) ustalona w umowie wysokość wynagrodzenia ryczałtowego jest ostateczna (niezależnie od rozmiaru robót budowlanych i innych świadczeń oraz ponoszonych przez wykonawcę kosztów ich realizacji).

 

 

 

[1] - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie określenia szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz.U. nr 202, poz.2072 i z 2005 r. nr 75, poz.664)

 

[2] - patrz www.uzp.gov.pl