Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Zmiany w Prawie budowlanym obowiązujące od 11 lipca 2003 r.

Nowelizacja Prawa budowlanego ustawą z dnia 27 marca 2003r. (Dz.U. Nr 80, poz.718) miała na celu umożliwienie realizacji celów wynikających z programowych dokumentów Rządu, a w szczególności Strategii Gospodarczej Rządu "Przedsiębiorczość-Rozwój-Praca". Jej zasadniczym celem jest:
     - stworzenie warunków do wzrostu gospodarczego poprzez likwidację barier utrudniających i spowalniających procesy inwestycyjne w budownictwie
oraz
     - uproszczenie prawa i wyeliminowanie z niego rozwiązań uznaniowych, opartych na dowolnej interpretacji przepisów.

 

W wyniku nowelizacji Prawa budowlanego pojęcie przebudowy zostało przeniesione z definicji "budowy" do definicji "robót budowlanych"[*]. Skutkiem tej zmiany jest m.in. konieczność stosowania innych przepisów do przebudowy jako "robót budowlanych" niż dotychczas (np. inne przepisy regulują legalizację samowolnie realizowanej budowy i samowolnie prowadzonych robót budowlanych innych niż budowa). Dodano również nowe definicje: budynku mieszkalnego jednorodzinnego i obszaru oddziaływania obiektu.

 

Definicja budynku mieszkalnego jednorodzinnego[**], jako definicja zawarta w akcie wyższej rangi, jest wiążąca dla rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz.690, zm. Dz.U. z 2003r. Nr 33, poz.270), zawierającego inną definicję zabudowy jednorodzinnej.

 

Wprowadzenie definicji obszaru oddziaływania obiektu wiąże się ze ścisłym określeniem w Prawie budowlanym kręgu stron będących stronami w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć, zgodnie z art.3 pkt 20 Prawa budowlanego, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Po nowelizacji - stroną w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę jest wyłącznie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się na obszarze oddziaływania obiektu.

 

Z żądaniem wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę w sprawie dotyczącej innej osoby nie może wystąpić organizacja społeczna nawet, jeżeli będzie to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji albo potrzebą ochrony interesu społecznego. Przepis art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ma bowiem obecnie zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę.

 

W przypadku budowy obiektu liniowego, którego przebieg został ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a także wykonywania innych robót budowlanych dotyczących obiektu liniowego, gdy liczba stron w postępowaniu będzie przekraczać 20, ma zastosowanie przepis art.49 KPA. W myśl tego przepisu strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Uproszczenie to nie będzie jednak miało zastosowania w odniesieniu do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości, jeżeli na tych nieruchomościach są lub będą wykonywane roboty budowlane.

 

Doprecyzowano również, że w przypadku przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, stronami w tym postępowaniu są jedynie podmioty, między którymi ma być dokonane przeniesienie decyzji. Nie uległy zmianie warunki przeniesienia tych decyzji, tj. zgoda strony, na rzecz której została wydana decyzja oraz złożenie oświadczenia przez podmiot, na rzecz którego następuje ich przeniesienie, że przejmuje on wszystkie zawarte w nich warunki oraz posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

 

W postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie krąg osób będących stronami został ograniczony wyłącznie do inwestora. W postępowaniu tym nie może więc brać udziału jako strona właściciel, użytkownik wieczysty albo zarządca nieruchomości, na której została zrealizowana inwestycja lub nieruchomości sąsiedniej.

 

W wyniku nowelizacji zrezygnowano z wymogu dokumentowania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością. Występując o wydanie pozwolenia na budowę inwestor musi wprawdzie w dalszym ciągu dysponować prawem do nieruchomości na cele budowlane, na której zamiarze realizować inwestycję, ale fakt ten może wykazać, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej.

 

Zasadnicze zmiany zostały wprowadzone w zakresie terminów wydawania pozwoleń na budowę. W przypadku, gdy właściwy organ nie wyda decyzji w sprawie pozwolenia na budowę w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji, spełniającego wymogi formalne, organ wyższego stopnia wymierza temu organowi karę w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. Będzie ona stanowiła dochód Skarbu Państwa. W razie stwierdzenia braków formalnych właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzje o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.

 

Nowym rozwiązaniem jest umożliwienie uzależnienia przez sąd administracyjny wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na budowę od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu jej wstrzymania. W razie uznania skargi w całości lub w części za słuszną kaucja podlega zwrotowi. W przypadku oddalenia skargi kaucję można przeznaczyć na zaspokojenie roszczeń inwestora. W sprawach kaucji odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o zabezpieczeniu roszczeń.

 

W wyniku nowelizacji przewidziano możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jeżeli budowa:
- jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
- nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

 

Do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę można przystąpić dopiero po spełnieniu dodatkowych warunków. Jest to możliwe po dokonaniu zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli ten organ nie wniesie w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia sprzeciwu w drodze decyzji. Zawiadomienia należy dokonać co najmniej na 21 dni przed zamierzonym terminem przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. W tym terminie właściwy organ nadzoru budowlanego będzie ponadto obowiązany od dnia 01.01.2004r. dokonać obowiązkowej kontroli budowy obiektów budowlanych, określonych przez Ministra Infrastruktury w rozporządzeniu z dnia 23 czerwca 2003r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, do użytkowania których można przystąpić po przeprowadzeniu przez właściwy organ obowiązkowej kontroli (Dz.U. Nr 120, poz.1128), w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Przepisy o obowiązkowej kontroli budowy po zawiadomieniu o zakończeniu budowy lub złożeniu wniosku o pozwolenie na użytkowanie nie będą miały zastosowania wobec obiektów budowlanych, dla których przed dniem 11 lipca 2003r. zostało wydane pozwolenie na budowę.

 

Inwestorzy powinni również mieć również na uwadze, że od dnia 20.09.2003r. są obowiązani zawiadomić o zamiarze rozpoczęcia robót budowlanych właściwego inspektora pracy, na 7 dni przed rozpoczęciem budowy lub rozbiórki, na której przewiduje się wykonywanie robót budowlanych trwających dłużej niż 30 dni roboczych i jednoczesne zatrudnienie co najmniej 20 osób albo na której planowany zakres robót przekracza 500 osobodni (§ 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych; Dz.U. Nr 47, poz.401).

 

 

 

* wg art.3 pkt 7 - przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego

** wg art.3 pkt 2a - budynek mieszkalny jednorodzinny - to budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku