Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Elementarz kosztorysowy dla początkujących (część III)

 

 

7.5 Odrobina nudnej teorii - niestety

 

 

 

gdzie:

R

- koszty bezpośrednie robocizny

M

- koszty bezpośrednie materiałów

Kz

- koszty zakupu (doliczane do cen jednostkowych M)

S

- koszty bezpośrednie pracy maszyn i sprzętu budowlanego

Kp

- koszty pośrednie

Z

- zysk kalkulacyjny

P

- podatek VAT

 

 

Koszty robocizny (R)są sumą iloczynów ilości robót, norm kosztorysowych czasu (wyrażonych w roboczogodzinach - skrót „r-g”) i stawek jednostkowych.
Koszty materiałów (M)są iloczynem ilości robót, norm kosztorysowych zużycia materiałów i ich cen jednostkowych.

 

Ceny jednostkowe materiałów (M) mogą występować w dwóch postaciach:

  • loco skład handlowy lub magazyn producenta – inaczej, w postaci ceny zakupu.
    Do tych cen należy w kosztorysie doliczyć koszty zakupu (w tym transportu), pamiętając że zawsze obowiązkiem sprzedawcy (producenta), zgodnie ze starym kupieckim obyczajem, jest załadowanie materiałów na podstawiony przez kupującego środek transportu.
  • franco skład odbiorcy (budowa) – inaczej, w postaci ceny nabycia.
    Są to ceny z doliczonymi kosztami transportu.

W składniku M, mogą też wystąpić gotowe wyroby przemysłowe, jak silniki elektryczne, okna, drzwi, gotowe segmentowe ścianki działowe, dźwigi osobowe, schody ruchome ....itp., itd.
Bardzo często niektóre z wymienionych elementów są projektowane indywidualnie i wtedy ich wykonanie następuje w warsztacie firmy budowlanej, albo są zamawiane w firmie specjalistycznej, jak np. konstrukcje stalowe. Mamy wtedy do czynienia z tzw. produkcją pomocniczą, a kalkulacja wyrobów tej produkcji zatraca indywidualny charakter (patrz wstęp) i jest opracowywana podobnie do kalkulacji innych wyrobów przemysłowych przez producenta wyrobu. Metodyka takiej kalkulacji nie jest regulowana żadnymi przepisami kosztorysowymi. W kosztorysowaniu praktykuje się pobranie informacji o cenie wyrobu od wytwórcy, sprzedawcy lub z notowań.

 

Koszty zakupu (Kz), a w tym koszty transportu, mogą być kalkulowane dwojako:

  • wskaźnikiem procentowym od wartości materiałów;
  • indywidualnie, poprzez obliczenie tych kosztów uwzględniające m.in. odległości transportowe, rodzaje środków transportu, stan dróg dojazdowych, skład w magazynie przejściowym, rozładunek, załadunek, przeładunek, ubezpieczenie dostawy itp.

Ustalając wysokość kosztów zakupu należy pamiętać o coraz szerszym stosowaniu przez sprzedawców cen franco, bowiem, chcąc sprzedać towar, przywożą go klientom „za darmo”. Cóż - konkurencja i dobrze!

 

Ważne:
Zgodnie z formułą ceny kosztorysowej, koszty zakupu powinny być doliczone do cen jednostkowych materiałów (M), a więc nie występują jako odrębny składnik formuły (patrz - wzór kalkulacji szczegółowej)!

 

 

Koszty pracy sprzętu (S)są sumą iloczynów ilości robót, norm czasu pracy sprzętu i stawek jednostkowych (cen) pracy sprzętu. W składniku sprzęt (zwłaszcza ciężki, jak: żurawie, koparki, spycharki) mogą wystąpić tzw. koszty jednorazowe. Są to koszty dostarczenia na budowę i odwiezienia z powrotem tego sprzętu oraz ewentualnego montażu, przezbrojenia i demontażu.

Koszty jednorazowe wraz z montażem i demontażem, standardowo występują w przypadkach zastosowania na budowie żurawi szynowych.
Koszty jednorazowe powinny być doliczone do cen jednostkowych (stawek) pracy sprzętu, a jeżeli są kalkulowane indywidualnie, zostają ujawniane w kolumnie „sprzęt” i dodatkowo obciążone kosztami pośrednimi i zyskiem. Ceny jednostkowe kosztów jednorazowych (podobnie, jak wszystkie inne) można pobierać z publikowanych notowań.

 

Ważne:

Rusztowania metalowe oraz deskowania systemowe (Stal-Form, U-Form, Peri) są zaliczane do sprzętu budowlanego, a ich pracę kalkuluje się w maszynogodzinach zatrudnienia na budowie (maszynogodzina skrót „m-g”).
Ostatnio staje się modna i jest uprawniona kalkulacja najmu, lansowana przez Polską Izbę Gospodarczą Rusztowań, której członkowie (firmy rusztowaniowe), serwują kompletną usługę polegająca na dostarczeniu, zmontowaniu i późniejszym demontażu, licząc za ilość czasu najmu w zależności od rodzaju i wielkości (m2/ ilości szt.) dostarczonego kompletu.

 

Ważne:
W podanej wyżej formule kalkulacji kosztorysowej, szczegółowej, sumę składników: R+M+S, nazywamy kosztami bezpośrednimi.

Są to bowiem koszty, które można ustalić na drodze bezpośrednich i co najważniejsze, możliwych do sprawdzenia obliczeń kosztorysowych w oparciu o dane techniczne (przedmiar z projektu lub obmiary z natury) i kalkulacje odniesione do jednostek przedmiaru/obmiaru.

 

 

No tak, ale formuła ceny zawiera jeszcze dwa kolejne składniki, a są to:

 

Koszty pośrednie Kpnazywane także kosztami ogólnymi, które najogólniej można określić jako koszty ponoszone przez firmę budowlaną (a które nie są zaliczane do kosztów bezpośrednich) związane z działalnością produkcyjną firmy na placach budowy oraz zarządzania całym przedsiębiorstwem.

Wysokość kosztów pośrednich nie wiąże się w sposób bezpośredni z rodzajem i ilością konkretnej roboty budowlanej, wobec czego nie można dla nich określić jednostkowych norm nakładów rzeczowych. Właśnie dlatego te koszty określa się jako pośrednie, ponieważ nie można ich powiązać w sposób bezpośredni z poszczególnymi rodzajami, a zwłaszcza przedmiarami/obmiarami robót budowlanych wykonywanych na poszczególnych placach budów firmy.
Koszty pośrednie, jako kalkulacyjne kategorie kosztów robót budowlanych, obejmują dwie podstawowe grupy kosztów firmy budowlanej, a mianowicie:

  • koszty zarządu firmy, zajmujące w całości wskaźnika Kp ok. 40%
  • koszty ogólne budowy, zajmujące w całości wskaźnika Kp ok. 60%

 

Koszty zarządu firmy obejmują wszystkie koszty ponoszone przez szeroko rozumiane kierownictwo firmy, a więc nie tylko dyrekcję, ale również komórki obsługujące całe przedsiębiorstwo (jak centralny magazyn, laboratoria, produkcję pomocniczą, transport itp.).
Na strukturę kosztów zarządu firmy składają się (przykładowo):

  • płace i narzuty na płace personelu zarządu,
  • koszty marketingu i reklamy,
  • koszty delegacji i przejazdów,
  • koszty eksploatacji samochodów służbowych,
  • koszty biurowe i utrzymanie obiektów ogólnego przeznaczenia, ubezpieczenia,
  • koszty finansowe,
  • koszty racjonalizacji i wynalazczości,
  • inne koszty.

Na strukturę kosztów ogólnych budowy składają się (przykładowo):

  • płace i narzuty na płace stałego personelu budowy (kierownik, majstrowie itp.),
  • ubezpieczenie budowy,
  • zużycie zaplecza technicznego budowy,
  • zużycie sprzętu budowlanego,
  • koszty bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • koszty zatrudnienia pracowników zamiejscowych,
  • inne koszty.

 

Zgodnie z „Polskimi standardami kosztorysowania robót budowlanych” koszty pośrednie (Kp) można kalkulować kwotowo lub procentowo (do uzgodnionej podstawy naliczania), a dane pobierać z księgowości firmy, preliminarza lub notowań cenowych.

 

Zysk kalkulacyjny (Z)może być kalkulowany kwotowo lub procentowo (do uzgodnionej podstawy naliczania).

 

Ważne:
Z powyższego wynika, że żadne przepisy nie ograniczają wysokości stopy kosztów pośrednich i zysku, ani też sposobu ich naliczania.
Tę kwestię rozstrzyga rynek, jednak firmy budowlane przyjęły jednolitą zasadę naliczania i tak:

  • kosztów pośrednich do robocizny, pracy sprzętu (do R i S),
  • zysku do robocizny, pracy sprzętu i kosztów pośrednich (do R+S+Kp - dawniej nazywane kosztami przerobu).

W taki też sposób są prowadzone i publikowane notowania tych składników ceny kosztorysowej. Z uwagi na ten istotny fakt, nie zachęcamy naszych Czytelników (zwłaszcza w pierwszych latach kariery kosztorysanckiej) do korzystania z doliczania tych składników inaczej.

W tej sytuacji przykładowe podsumowanie kosztorysu jest następujące:

 

 

Ważne:
Opisana w „Polskich standardach kosztorysowania robót budowlanych” swoboda w ustalaniu sposobu obliczania kosztów pośrednich i zysku, nie dotyczy kosztorysowania inwestorskiego w zamówieniach publicznych (patrz dalej:- kosztorys inwestorski w zamówieniach publicznych)!

 

cdn.