Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Zamówienia publiczne w Norwegii

Wartość udzielanych każdego roku zamówień publicznych w Norwegii stanowi około 16 % Produktu Krajowego Brutto (PKB). Podstawowym aktem prawnym dotyczącym zamówień publicznych jest ustawa nr 69 z 16 lipca 1999 r. oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze. Zarówno ustawa, jak i rozporządzenia wdrażają do norweskiego porządku prawnego postanowienia dyrektyw unijnych dotyczących zamówień publicznych a także Porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) Światowej Organizacji Handlu. Norwegia nie jest wprawdzie członkiem Unii Europejskiej, ale jest zobowiązana do wdrożenia i stosowania unijnych dyrektyw w zakresie zamówień publicznych. Norwegia jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), a państwa członkowskie EFTA zobowiązały się do publikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszeń o planowanych zamówieniach publicznych, właściwych ogłoszeń wszczynających postępowanie o zamówienie, wreszcie ogłoszeń o wynikach postępowania, począwszy od 1 stycznia 1989 r. Ponadto, 2 maja 1992 r. w Porto kraje Wspólnoty Europejskiej i EFTA podpisały umowę w sprawie powołania Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Zobowiązywała ona członków EFTA do przestrzegania czterech swobód wynikających z Traktatu Rzymskiego (swobodnego przepływu towarów, usług, osób i kapitału). Ponadto umowa wyraźnie przewidywała otwarcie na wolną konkurencję rynku zamówień publicznych w państwach członkowskich EOG. Art. 65 umowy stanowi, że przepisy wspólnotowe dotyczące zamówień publicznych mają zastosowanie do wszystkich towarów oraz usług. Wreszcie, w załączniku XVI do umowy, wśród aktów prawnych, których powinny przestrzegać państwa członkowskie, wymieniono wprost ówczesne dyrektywy dotyczące zamówień publicznych: 71/305, 77/62 i 90/531.

 

Procedury udzielania zamówień publicznych w Norwegii nie odbiegają od tych przewidzianych w dyrektywach unijnych. Podstawowymi trybami udzielania zamówień są - procedura otwarta oraz ograniczona, zaś jedynie wyjątkowo, we wskazanych przepisami przypadkach, dopuszczalne jest stosowanie procedury negocjacyjnej (z publikacją ogłoszenia lub bez). W sektorach użyteczności publicznej (gospodarka wodna, energetyka, transport i telekomunikacja) są trzy procedury równouprawnione: otwarta, ograniczona i negocjacyjna. Zgodnie z umową o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego ogłoszenia o zamówieniach publicznych w Norwegii (o wartościach przekraczających określone progi, niżej wymienione) publikowane są w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, w jego dodatku S, który ukazuje się wyłącznie w wersji elektronicznej (adres internetowy: http://ted.europa.eu). Oprócz tego ogłoszenia publikowane są codziennie w norweskiej gazecie "Norsk Lysingblad" (adres: http://www.norsk.lysingsblad.no) a następnie powtarzane w jej piątkowym wydaniu.

 

Udzielanie zamówień publicznych w Norwegii oparte jest na zasadzie niedyskryminacji oraz równego traktowania wszystkich oferentów, niezależnie od ich przynależności państwowej. Zabronione są w szczególności zapisy w dokumentacji przetargowej faworyzujące lokalnych czy też krajowych dostawców, kryteria także towary, produkty określonej marki. Wszelkie kryteria kwalifikacji dostawców oraz wyboru oferty najkorzystniejszej muszą być wskazane w ogłoszeniu o zamówieniu lub zaproszeniu do składania ofert.

 

Publikacja ogłoszeń jest obowiązkowa w Norwegii po przekroczeniu określonych progów (bez VAT):
- 1,3 mln NOK na dostawy i usługi zamawiane przez podmioty centralne,
- 1,6 mln NOK na dostawy i usługi zamawiane przez podmioty regionalne i lokalne,
- 3,2 mln NOK na dostawy i usługi w sektorach użyteczności publicznej,
- 4,8 mln NOK na dostawy i usługi w sektorze telekomunikacyjnym, oraz
- 40,5 mln NOK na roboty budowlane w każdym sektorze.

 

Termin składania ofert wyznaczony przez zamawiającego w procedurze otwartej nie może być krótszy niż 52 dni licząc od daty wysłania ogłoszenia celem jego publikacji w Dzienniku Urzędowym. Jeżeli zamawiający opublikował wstępne ogłoszenie o planowanych zamówieniach, termin powyższy może być skrócony do 36 dni, jednakże w żadnym wypadku do mniej niż 22 dni. Z kolei w procedurze ograniczonej termin składania wniosków o kwalifikację nie może być krótszy aniżeli 37 dni (nie mniej niż 26 dni, jeżeli zamawiający opublikował wstępne ogłoszenie informacyjne), przy czym termin ten biegnie również od daty wysłania ogłoszenia do publikacji w Dzienniku Urzędowym. Minimalny termin składania ofert przez zakwalifikowanych oferentów w procedurze ograniczonej wynosi z kolei 40 dni, licząc od daty wysłania zaproszenia. Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w procedurze negocjacyjnej z publikacją ogłoszenia nie powinien być krótszy aniżeli 37 dni licząc od daty wysłania ogłoszenia. Przepisy nie określają natomiast minimalnego terminu składania ofert w procedurze negocjacyjnej. Prawu norweskiemu znana jest jeszcze tzw. procedura przyspieszona, stosowana w przypadkach, kiedy zachodzi pilna potrzeba udzielania zamówienia, terminy składania wniosków oraz ofert wynoszą wówczas odpowiednio: 15 oraz 10 dni.

 

Kryteriami udzielania zamówienia mogą być wyłącznie najniższa cena lub oferta najkorzystniejsza ekonomicznie (cena, jakość, walor techniczny, termin wykonania itp.). Kryteria powinny być wskazane w ogłoszeniu lub zaproszeniu, i wymienione w kolejności od najważniejszego do najmniej znaczącego.

 

Zamawiający w Norwegii wymagają zwykle składania ofert w języku norweskim, ale ok. 75 % największych publicznych zamawiających umożliwia oferentom składanie ofert w języku innym niż norweski: zwykle po szwedzku, duńsku lub angielsku.

Każdy wykonawca, którego interes został naruszony na skutek decyzji podjętych przez zamawiającego niezgodnie z prawem, jest uprawniony do korzystania ze środków odwoławczych. W pierwszej kolejności wykonawca powinien zwrócić się do zamawiającego z żądaniem naprawienia tego naruszenia. Jeżeli nie przyniesie to rezultatów, wykonawca ma prawo do wszczęcia formalnego postępowania odwoławczego. Skargę od decyzji zamawiającego wnosi się do sądu powszechnego (sądu rejonowego). Prawo przewiduje trzy typy środków doraźnych, jakie mogą być zastosowane przez sąd.

 

- Po pierwsze, zawieszenie postępowania o udzielenie zamówienia na czas trwania postępowania odwoławczego. Sąd powinien wziąć pod uwagę interes publiczny, który może wymagać, ażeby zamówienie zostało udzielone niezwłocznie. Ograniczeniem czasowym dla zastosowania tego środka jest podpisanie umowy w sprawie zamówienia publicznego.
- Po drugie, unieważnienie decyzji zamawiającego podjętych z naruszeniem prawa. Również w tym przypadku niemożliwe jest zastosowanie tego środka po podpisaniu umowy.
- Po trzecie, przyznanie odszkodowania wykonawcy, którego interes prawny został naruszony. Jeżeli chodzi o wysokość odszkodowania, to może ono obejmować utracony zysk, a nie tylko koszty poniesione w związku z przygotowaniem oferty i udziałem w postępowaniu. Dodatkowo, w przypadku podmiotów działających w sektorach użyteczności publicznej, w grę wchodzi jeszcze grzywna nakładana na zamawiającego, która ma go powstrzymać od dalszego naruszania prawa. Aby uzyskać odszkodowanie wykonawca powinien wykazać, że miał rzeczywiste szanse uzyskania zamówienia, które zostały zaprzepaszczone na skutek naruszenia prawa przez zamawiającego.

 

Gdy chodzi o terminy wnoszenia środków odwoławczych prawo norweskie nie przewiduje w tym względzie żadnego ograniczenia czasowego.