Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Warunki kontraktowe FIDIC a kalkulacja kosztorysowa robót inżynieryjno - budowlanych (cz. II / 4) - Prace dniówkowe, Kwoty warunkowe

Przedmiar robót dla robót inżynieryjno - budowlanych zawiera zwykle następujące składniki:

  1. Założenia do przedmiaru robót,

  2. Tabele przedmiaru robót,

  3. Zestawienia prac dniówkowych (jeżeli zamawiający będzie stosował wynagrodzenia dniówkowe),

  4. Zestawienia kwot warunkowych (jeżeli zamawiający będzie stosował kwoty warunkowe)

  5. Formularz dla podsumowania kosztorysu - wycenionego przedmiaru robót.

 

Kontynuując problematykę, poniżej omawiam Zestawienia prac dniówkowych i kwot warunkowych w Warunkach Kontraktowych FIDIC dla Robót Inżynieryjno - Budowlanych.

 

 

3. Prace dniówkowe

 

Klauzula 52.4 Warunków kontraktowych FIDIC zawiera następujące ustalenia:

"Inżynier może wydać polecenie, aby każda z prac zamiennych była wykonywana na bazie dniówkowej, jeżeli uzna to za konieczne. W takim przypadku, Wykonawca otrzyma zapłatę za taką pracę zamienną na warunkach przewidzianych w wykazie cen dniówkowych włączonym do Kontraktu oraz zgodnie ze stawkami i cenami przypisanymi pracy dniówkowej w Ofercie."

oraz:

"W odniesieniu do Robót wykonywanych na bazie dniówkowej, Wykonawca winien w ciągu trwania tych Robót dostarczać w dwóch egzemplarzach listę osób, nazwisk, zawodów oraz czasu przepracowanego przez każdego robotnika przy danej pracy oraz stwierdzenie, także w dwóch egzemplarzach, wykazujące opis i ilość materiałów oraz sprzęt Wykonawcy użyty do danej pracy lub związany z daną pracą, poza tym sprzętem, który jest wliczony w procentowy narzut na koszty robocizny, uwzględniony w tabeli cen dniówkowych."

 

Według klauzuli 51.1, pojęcie "zmian" lub "prac zamiennych" obejmuje:

a) zwiększenie lub zmniejszenie ilości którejkolwiek z prac przewidzianych w Kontrakcie,

b) pominięcie którejkolwiek z prac,

c) zmianę charakteru, jakości lub rodzaju każdej takiej pracy,

d) zmianę poziomu, kierunku, pozycji lub wymiarów każdej części Robót,

e) dodatkowe prace jakiegokolwiek rodzaju, niezbędne dla całości Robót,

f) zmianę kolejności lub terminu wykonania każdej części Robót.

 

Można przyjąć, że pozycja a) dotyczy zmian ilościowych, pozycje c) i d) - robót zamiennych, a pozycja e) - robót dodatkowych. Klauzule 52.1 i 52.2 dają Inżynierowi Kontraktu całkowitą i niepodzielną władzę w zakresie ustalania stawek dla wyceny wszystkich takich zmian, sugerując w pierwszym rzędzie wykorzystanie stawek (cen jednostkowych) podanych w Kontrakcie dla Robót Stałych (to jest, podanych w przedmiarze robót wycenionym przez wybranego wykonawcę). Jednak, zgodnie z klauzulą 52.4, Inżynier Kontraktu może wymagać, aby kwota zapłaty za wykonanie prac zamiennych zdefiniowanych w klauzuli 51.1 została ustalona z uwzględnieniem czasu rzeczywiście przepracowanego przez pracowników i sprzęt wykonawcy oraz rzeczywiście zużytych ilości materiałów do robót. W takim przypadku, dla ustalenia kwoty zapłaty będzie potrzebna znajomość stawki roboczogodziny kosztorysowej brutto ( to jest, z doliczonymi wszystkimi narzutami), cen materiałów (z kosztami zakupu) i cen zatrudnienia sprzętu (z doliczonymi wszystkimi narzutami). Jeżeli, w porozumieniu z Inżynierem Kontraktu, zamawiający dopuszcza taki sposób ustalania kwoty wynagrodzenia wykonawcy za prace zamienne zdefiniowane w klauzuli 51.1, to w przedmiarze robót powinny być zawarte odpowiednie wykazy robocizny, materiałów budowlanych i jednostek sprzętu budowlanego, dla których oferenci powinni podać odpowiednie stawki i ceny jednostkowe. Trzeba tutaj podać jeszcze dwie uwagi dodatkowe:

 

  1. Norma PN-ISO 6707-2:2000 zawiera następującą definicję:
    "3.5.18 indywidualna kalkulacja robót budowlanych: Część robót objętych umową, płatna na podstawie indywidualnej kalkulacji kosztów robocizny, materiałów i sprzętu z ustalonym pokryciem kosztów pośrednich i zysku."
    Jako odpowiedni termin angielski, podano "day work" , czyli właśnie "praca dniówkowa". Ta definicja nie pokrywa się z definicją prac dniówkowych według warunków kontraktowych FIDIC, gdzie nie wspomina się o kalkulacji indywidualnej (wykonywanej przed wykonaniem robót), tylko o wynagrodzeniu ustalanym z uwzględnieniem rzeczywistych kosztów robót, a więc po ich wykonaniu.
     
  2. W Standardowych Dokumentach Przetargowych Banku Światowego - Zamawianie Robót, styczeń 1995 (z późniejszymi zmianami - dostępne w internecie), zaleca się zawieranie umów o roboty budowlane na podstawie wzorca kontraktowego FIDIC. W materiałach pomocniczych na temat sporządzania przedmiaru robót podano, że wykaz Prac dniówkowych należy sporządzić w przypadku, gdy istnieje znaczne prawdopodobieństwo wystąpienia robót nieprzewidzianych, nie ujętych w przedmiarze. Z przykładowych formularzy przedmiaru robót (dołączonych do materiałów pomocniczych na temat sporządzania przedmiaru robót) wynika, że poza wyszczególnieniem różnych kategorii robocizny, materiałów oraz sprzętu budowlanego, zamawiający powinien podać również nominalne ilości godzin pracy robotników i sprzętu oraz nominalne ilości poszczególnych materiałów, dla których oferenci powinni podać w wycenionych przedmiarach robót odpowiednie stawki i ceny jednostkowe. Ponadto, oferenci powinni wycenić Prace dniówkowe na podstawie podanych przez zamawiającego nominalnych ilości tych prac oraz proponowanych przez siebie stawek i cen jednostkowych. Ustalona w ten sposób całkowita wartość Prac dniówkowych stanowi składnik ceny realizacji zamówienia, proponowanej przez każdego z oferentów. Zalecenia Banku Światowego nie są sprzeczne z ustaleniami podanymi w warunkach kontraktowych FIDIC; Bank Światowy zaleca przecież stosowanie tych warunków przy zawieraniu umów o roboty budowlane. Natomiast, zalecenia Banku Światowego wykraczają poza treść warunków FIDIC w ten sposób, że umożliwiają ustalenie Ceny umownej zawierającej pewną kwotę rezerwy na pokrycie nieprzewidzianych wydatków.

 

 

4. Kwoty warunkowe

 

Kwoty warunkowe (Provisional Sums), nazywane w opracowaniach polskojęzycznych kwotami tymczasowymi, oznaczają według klauzuli 58.1 kwoty włączone do kontraktu i przeznaczone na wykonanie części Robót lub na dostawę dóbr, materiałów, usług lub na roboty nieprzewidziane. Tutaj powstaje pytanie, czy dodatkowe prace jakiegokolwiek rodzaju, niezbędne dla całości Robót, o których podano w klauzuli 51.1, poz. e), mogą być traktowane jako roboty nieprzewidziane. Jest to istotne o tyle, że pojęcia prac dniówkowych i kwot warunkowych stosuje się w warunkach FIDIC jednocześnie, a nie zamiennie. Niewiele wyjaśnia definicja podana w normie PN-ISO 6702-2:2000:

"3.5.53 kwota tymczasowa: Kwota zawarta w umowie na wykonanie robót budowlanych, które są przewidziane umową, ale których zakresu nie można było dokładnie ustalić w momencie opracowywania dokumentacji przetargowej."

 

Czy roboty objęte umową według poz. 3.5.18 (patrz wyżej pkt.6. Prace dniówkowe) są tym samym, co roboty przewidziane umową według poz. 3.5.53?

 

W celu wyjaśnienia przeznaczenia kwot warunkowych, należy ponownie odwołać się do Standardowych Dokumentów Przetargowych Banku Światowego - Zamawianie Robót. Według tych dokumentów, kwoty warunkowe są przeznaczone na opłacenie:

  • przekroczeń ilościowych Robót,
  • usług podwykonawców lub dostawców, wybranych przez zamawiającego, którym - na polecenie zamawiającego - wykonawca musi powierzyć wykonanie określonych Robót lub dostawę określonych dóbr, materiałów, urządzeń lub usług.

W drugim z powyższych przypadków pojawia się pojęcie mianowanych podwykonawców i mianowanych dostawców. W warunkach FIDIC podano o nich w klauzulach od 51.1 do 51.5, a w normie PN-ISO 6702-2:2000 w poz. 3.8.15 i 3.8.16.

 

Kwoty warunkowe przeznaczone na opłacenie przekroczeń ilościowych mogą być ustalone następująco:

  • przez wprowadzenie tak zwanych pozycji warunkowych (provisional items) do tabel w poszczególnych rozdziałach przedmiaru robót; w tym przypadku, zamawiający podaje orientacyjną ilość robót, które następnie oferent wycenia ustalając w ten sposób odpowiednią kwotę warunkową ( patrz przykład w Standardowych Dokumentów Przetargowych Banku Światowego, oznaczony jako Bill No.3: Culverts and Bridges, Item no. 303);
  • przez wprowadzenie przez zamawiającego odpowiedniej kwoty do formularza podsumowania wycenionego przedmiaru robót; w tym przypadku, oferenci niczego nie wyceniają, ani nie zmieniają kwoty ustalonej przez zamawiającego.

 

Kwoty na opłacenie usług mianowanych dostawców i podwykonawców również ustala zamawiający. Są to tak zwane szczególne kwoty warunkowe (specified provisional sums). Pozycje z podanymi przez zamawiającego szczególnymi kwotami warunkowymi stanowią zwykle oddzielną część przedmiaru. Mogą być również przypisane do jego rozdziałów, zawierających poszczególne pozycje dla Robót Stałych.

 

O wypłaceniu jakiejkolwiek kwoty warunkowej wykonawcy robót decyduje Inżynier Kontraktu. W zależności od okoliczności, kwoty te mogą być wypłacone wykonawcy w całości lub w części, względnie mogą w ogóle nie zostać przez zamawiającego wypłacone.