Poniższy artykuł opracowano w oparciu o stan prawny obowiązujący w momencie powstania tego artykułu.
Redakcja nie gwarantuje aktualności tekstu w okresie późniejszym, jak również nie ponosi odpowiedzialności za ew. stosowanie się do zawartych w nim zaleceń.

Płyty gipsowo-kartonowe

Gips jest materiałem znanym od tysiącleci, odkryte ślady zastosowań sięgają roku 7500 p.n.e. W chwili obecnej płyt gipsowych używa się do wykonania:

  • okładzin ścian,
  • ścianek działowych,
  • jastrychów podłogowych,
  • sufitów podwieszanych,
  • zabudowy poddaszy,
  • obudów (także ogniochronnych) elementów konstrukcyjnych.

 

 

Jednym z ciekawszych zastosowań płyt gipsowo-kartonowych są przegrody ochronne i obudowy zwiększające odporność ogniową elementów. Związane jest to ze zdolnością utrzymywania w czasie pożaru temperatury powierzchnia poziomie 120oC, do momentu odparowania wody związanej chemicznie. Do innych zalet gipsu zaliczyć można: krótki czas wiązania i twardnienia, niski ciężar objętościowy, łatwość formowania wyrobu, gładkość powierzchni oraz mrozoodporność i relatywnie wysoką wytrzymałość mechaniczną. Wpływa on jednocześnie na korzystny dla ludzi mikroklimat pomieszczeń, a do tego dodatkowo cechuje się dobrymi właściwościami ciepłochronnymi, dźwiękochłonnymi oraz dyfuzyjnymi.

Wadą gipsu jest natomiast znaczny spadek jego wytrzymałości po zawilgoceniu.

 

Rozróżniamy następujące rodzaje płyt gipsowo-kartonowych:

  • GKB – płyta zwykła,
    stosowana w pomieszczeniach o wilgotności względnej nie przekraczającej 70%;
  • GKBI – płyta impregnowana,
    odporna na okresowe działanie powietrza o podwyższonej wilgotności względnej (do 85% w okresie nie przekraczającym 10¸12 godzin na dobę). Osiągnięto to na skutek impregnacji struktury płyty preparatami hydrofobizującymi (np. na bazie silikonów czy parafin). Tego typu zabieg zmniejsza nasiąkliwość płyty do ok. 10%. Pamiętać należy, że jest to jedynie zabieg impregnujący; płyta nie jest „wodoodporna” i nie może być stosowana np. w łaźniach publicznych, kuchniach zbiorowego żywienia czy na zewnątrz budynku. Taka impregnacja nie zabezpiecza też płyty przed bezpośrednim kontaktem z wodą.
    Pomimo stosowania płyt GKBI w łazienkach nie wolno zapominać o izolacji ich powierzchni w miejscach występowania tzw. stref mokrych, narażonych na zachlapanie wodą z rozbryzgów. Nieprawdą jest również utrzymujący się niestety do dnia dzisiejszego pogląd, że wystarczającym zabezpieczeniem powierzchni płyty w takich miejscach jest okładzina ceramiczna.
    Dostępność materiałów izolacyjnych typu folia w płynie pozwala na skuteczne zabezpieczenie powierzchni płyty GK pod okładziną ceramiczną.
    Sufity w pomieszczeniach wilgotnych wykonujemy zawsze z płyt impregnowanych, niezależnie od zastosowanej izolacji.
    Dla odróżnienia od innych powierzchnia licowa płyty GKBI ma kolor zielony.
  • GKF – płyta ogniochronna.
    Właściwości ogniochronne uzyskano poprzez wzmocnienie rdzenia gipsowego włóknem szklanym. Dodatkową cechą takich płyt jest ich większa sztywność. Płyt GKF nie stosuje się w pomieszczeniach o wilgotności względnej powietrza przekraczającej 70%.
    Płyta oznakowana jest czerwonym napisem.
  • GKFI – płyta łącząca w sobie cechy płyty impregnowanej i ogniochronnej.
    Wyróżnia się zielonym kolorem oraz czerwonymi oznaczeniami
    .
    Ograniczona chłonność wody, zwiększona sztywność oraz odporność ogniowa to znaczące zalety tego rodzaju płyty.

Dodatkowo wspomnieć można o:

  • płytach renowacyjnych (GKB), wzmocnionych rdzeniem z włókna szklanego i obłożonych specjalnym kartonem.
    Przeznaczone są do prac remontowych na ściany drewniane, ceglane, betonowe i otynkowane. Giętkie płyty renowacyjne nadają się do budowy ścianek o kształcie łuku (o promieniu nie mniejszym niż 30 cm).
  • płytach podłogowych (GKGV), będących suchym jastrychem pod parkiet oraz inne okładziny i wykładziny podłogowe.
    Charakteryzują się dobrą izolacyjnością akustyczną, tłumią odgłosy stąpania. Dzięki odpowiedniej twardości oraz konstrukcji montowania, nadają się pod płytki ceramiczne, parkiet oraz wykładziny dywanowe

 

W przypadku stosowania płyt GK jako okładzin ogniochronnych, miarodajne są dwa parametry:

  • Izolacyjność ogniowa (I) – podawana w minutach, określająca czas po którym element ogniochronny, na skutek osiągnięcia na powierzchni nieogrzewanej podwyższonej (w wyniku pożaru) temperatury, przestaje pełnić swoją funkcję.
  • Szczelność ogniowa (E) - podawana w minutach, określająca czas po którym element ogniochronny, pozwala na pojawienie się ognia po stronie nieogrzewanej lub przegroda ogniochronna ulega rozszczelnieniu.

 

Dla sufitów ogniochronnych określa się ponadto nośność ogniową (R), czyli parametr określający w minutach czas po którym w warunkach obciążenia ogniem element traci swoją nośność lub jego odkształcenia przekraczają dopuszczalne.

 

Do ochrony przeciwogniowej stosuje się płyty GKF i GKFI o grubości 12,5 mm oraz 15 mm.

Odporność ogniowa suchej zabudowy zależy nie tylko od rodzaju i grubości zastosowanych płyt GK oraz ilości ich warstw (w praktyce jedna lub dwie) lecz także materiału wypełniającego (rodzaj materiału, gęstość, grubość) oraz szczegółowych rozwiązań, dokładności wykonania oraz przestrzegania zaleceń producenta systemu.

 

W przypadku stosowania płyt GK jako ustrojów kształtujących warunki akustyczne (izolacyjność akustyczną) istotny jest kształt przegrody (lub okładziny), jej grubość, rodzaj i grubość wypełnienia, sztywność poszycia z płyt itp. Dlatego też chętnie stosuje się tu elementy niepłaskie oraz specjalne płyty perforowane, jak również wykonuje się okładziny np. asymetrycznie.

 

Płyty GK mocuje się na konstrukcji nośnej (w przypadku okładzin ściennych, ścian działowych, sufitów podwieszanych, okładzin ogniochronnych itp.) lub mocuje się na kleju gipsowym bezpośrednio do ściany lub stropu.

 

 

Do wykonywania konstrukcji rusztów pod okładziny stosuje się generalnie trzy typy kształtowników:

  • profile ścienne nośne (oznaczane zwykle CW) i nienośne (UW),
  • profile sufitowe nośne (CD), nienośne (UD) oraz kapeluszowe (KD),
  • profile ościeżnicowe.

 

Generalnie, każdy z dostępnych na rynku systemów różni się od pozostałych szczegółami. Nie znaczy to jednak, że można bezkrytycznie przenosić wytyczne wykonawcze z jednego systemu na drugi. Istotne jest tu zwłaszcza wykonanie detali i szczegółów konstrukcyjnych. Może to powodować pewne utrudnienia i komplikacje przy kalkulowaniu robót z wykorzystaniem konkretnych systemów suchej zabudowy wnętrz. Niektórych rozwiązań nie da się skalkulować na zasadzie analogii. W przypadku np. wykonywania okładzin ogniochronnych niezwykle ważne jest staranne i dokładne wypełnienie systemową masą szpachlową i taśmą maskująca szczelin między płytami, czy otworów montażowych. Natomiast na warunki akustyczne negatywny wpływ będzie miał brak akustycznych taśm uszczelniających (obwodowych podkładek tłumiących), zastosowanie rusztu drewnianego zamiast stalowego, czy też brak starannego uszczelnienia systemowym uszczelniaczem przestrzeni wokół przełączników, gniazdek, ościeżnic itp.

 

Nie do przecenienia pomocą dla kosztorysanta jest opracowany przez Athenasoft KNR nr AT-12 zawierający nakłady rzeczowe na wykonanie systemów suchej zabudowy oraz okładzin ogniochronnych. W Katalogu dodatkowo zamieszczono wytyczne projektowo-wykonawcze producenta systemów, wraz z rysunkami detali i szczegółów konstrukcyjnych, co znacznie ułatwia prawidłowe wykonanie kosztorysu. Normatywy katalogu traktują zagadnienie kompleksowo, ujmują wszystkie czynności niezbędne z technologicznego punktu widzenia.

 

 

P.S.
Bardzo dziękuję redakcji miesięcznika "Izolacje" za udostępnienie zdjęć.